Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:48:14.806350+00:00

Ени Бааланты: Йаптыклар

Ени Бааланты: Йаптыклар

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. Йаптыклар

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

Йаптыклар

Йаптыклар

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

1

АПОСТОЛЛАРЫН ЙАПТЫКЛАРЫ

Иисус гӧкӓ калкэр

1^1Илк кийадымда йаздым, Феофил, не йапты хем не ӱӱретти Иисус баштан,+

2о гӱнӓ кадар, ачан калкты гӧкӓ. Калкмадаан илери Айоз Духлан верди сымарламаклар апостоллара, ангыларыны Кендиси айырды.

3Зеет чектиктӓн сора чок инандырыӂы ишлӓрлӓн гӧстерди оннара Кендини дири. Оннара кырк гӱн пейдаланарды хем лафедӓрди Аллахын Падишахлыы ичин+.

4Бир сыра, ачан оннарлан барабарды, сымарлады, узакланмасыннар Иерусалимдӓн, ама орада беклесиннӓр, не Боба адамышты. «Буну Бендӓн ишиттиниз, – деди Иисус, –+

5зерӓ Иоан ваатиз етти инсаны суйлан, ама биркач гӱндӓн сора сиз ваатиз олаӂэныз Айоз Духлан»+.

6Ачан хепси бирердӓ топлуйдулар, сордулар Она: «Сааби, аӂаба гелмеди ми вакыт, ки енидӓн ерлештирӓсин Сӓн Израилин Падишахлыыны?»+

7О ӂувап етти: «Вакытлары хем сӱрелери, ани Боба ерлештирди Кенди заабитлииннӓн, диил сизин ишиниз, билӓсиниз+.

8Ама сиз кабледеӂениз кувет, ачан Айоз Дух инеӂек сизин ӱстӱнӱзӓ да олаӂэныз Беним шаатларым Иерусалимдӓ, Иудейада, Самарийада хем ерин кенарларынадан»+.

9Буннары сӧледиктӓн сора оннарын гӧзлери ӧнӱндӓ башлады калкмаа йукары, да бир булут саклады Ону оннарын гӧзлериндӓн+.

10Ачан гӧкӓ бакардылар, О калкаркан, хемен ики адам, гиийимни бийаз рубайлан, пейдаландылар оннарын ӧнӱндӓ+

11да дедилӓр: «Галилейалылар, нечин дуруп гӧкӓ бакэрсыныз? Бу Иисус, ани алынды араныздан гӧкӓ, хеп ӧлӓ гелеӂек геери, ниӂӓ гӧрдӱнӱз Ону калкаркан гӧкӓ»+.

Иуданын еринӓ сечилди башка апостол

12Сора апостоллар Зейтин байырындан Иерусалимӓ дӧндӱлӓр. Бу байыр булунэр йакын Иерусалимӓ, бир ӂумертеси йолу[*] кадар узак.

13Гелип, гирдилӓр евӓ, нередӓ калардылар, да чыктылар ӱст каттакы одайа. Петри, Иаков, Иоан, Андрей, Филип, Фома, Варфоломей, Матфей, Иаков, Алфейин оолу, Симон Зилот хем Иуда, Иаковун оолу+.

14Хепси барабар, ниӂӓ бир ӂан, дурмадаан дуа едӓрдилӓр, Марийайлан, Иисусун анасыннан, ӧбӱр карыларлан хем Иисусун кардашларыннан+.

15О вакыт топлуйду бир ӱз ирми кишинин долайында. Петри калкты бу кардашларын арасында да деди:

16«Кардашлар, лӓӓзымды таманнансын Айоз Йазынын сӧзлери, ани Айоз Дух сӧледийди Давидин аазыннан Иуда ичин, ангысы йол гӧстерди оннара, ани туттулар Иисусу+.

17Иуда бизим арамызданды хем пай аларды хеп бу изметчиликтӓн+.

18Бу адам сатын алды бир тарла парайлан, ангысыны каблеттийди хайынныы ичин. Орада дӱштӱ башашаа, гӱӱдеси патлады, да хепси барсаклары дышары чыкты.

19Хепси Иерусалимдӓ йашайаннар ишиттилӓр бу олуш ичин. Тарланын адыны Акелдама койдулар. Оннарын дилиндӓ бунун аннамасы „Кан Тарласы“»+.

20Петри деди: «Псалмалар кийадында йазылы: „Еви онун бош калсын, кимсей орада йашамасын“ хем „Онун изметчилиини башкасы алсын“.

21Шинди о адамнардан, ани гезди бизимнӓн херзаман, ачан Сааби Иисус йашарды арамызда,

22башлайарак Иоан Ваатизедиӂинин ваатизлииндӓн о гӱнӓдӓн, незаман Иисус йукары алынды арамыздан, лӓӓзым биркимсей шаат олсун бизимнӓн Иисусун дирилмеси ичин»+.

23Айырдылар ики киши: Иосифи, ангысына деерлӓр Варсава, еки Иуст, хем Матфийи+.

24Сора дуа еттилӓр бутӱрлӱ: «Сӓн, Сааби, ани таныйэрсын херкезин ӱреени, гӧстер бизӓ, ангысыны бу ики кишидӓн Сӓн айырэрсын,+

25ки ер алсын изметчиликтӓ хем апостоллукта, нейи бракты Иуда, ангысы кенди еринӓ гитти».

26Сора аттылар четелӓ. Четелӓ дӱштӱ Матфийа, ангысы гирди онбир апостолун сайысына.

2

Айоз Духун инмеси

2^1Еллинӂи гӱнӱ йортусунда хепси бирердӓ топлуйдулар+.

2Ап-ансыздан гӧктӓн ишидилди бир сес, ниӂӓ бӱӱк бир лӱзгӓр уултусу, ани долдурду бӱтӱн еви, нередӓ оннар булунардылар.

3Оннара гӧрӱндӱ атеш диллӓр гиби, ани бӧлӱнӱп херкезинӓ кондулар+.

4Хепси Айоз Духлан долуп, лафетмӓӓ башладылар башка диллердӓ, ниӂӓ Дух верирди, лафетсиннӓр+.

5Иерусалимдӓ булунардылар иудейлӓр, динни адамнар, топлу гӧк алтындан хертӱрлӱ миллетлердӓн.

6Ачан ишидилди бу уулту, чок инсан орада олду бир карышыклык, зерӓ херкези ишидӓрди апостоллары лафедерӓк онун кенди дилиндӓ.

7Хепси шашып даптур гелдилӓр да дейӓрдилӓр бири-биринӓ: «Йа бакын, буннар, ким лафедер, диил ми хепси Галилейадан?

8Насыл хербиримиз ишидериз оннары лафедерӓк бизим кенди ана дилимиздӓ?

9Биз – парфийалылар, мидийалылар, еламнылар, инсаннар, ани йашээрлар Месопотамийада, Иудейада, Каппадокийада, Понтта хем Асийада,

10Фригийада, Памфилийада, Мысырда, Ливийа ерлериндӓ, ани Киринӓ тарафында, Ромадан мусаафирлӓр, иудейлӓр хем прозелитлӓр[*],

11критлилӓр хем араплар, ишидериз оннары лафедерӓк бизим кенди дилимиздӓ Аллахын бӱӱк ишлери ичин!»+

12Хепси шашардылар, билмӓрдилӓр не инансыннар. Оннар сорарды бири-биринӓ: «Недир бу?»

13Ама башкалары, гӱлмӓӓ аларак, дейӓрдилӓр: «Оннар таазӓ шараптан сарфош олмушлар!»+

Петринин Еллинӂи гӱнӱ насааты

14Петри калкты калан онбир апостоллан барабар да, алып лафы, бӱӱк сеслӓн деди: «Иудей адамнары хем хепси, ким йашээр Иерусалим касабасында, сеслейин беним лафларымы да билиниз!

15Оннар диил сарфош, ниӂӓ сиз санэрсыныз, зерӓ шинди салт ӱчӱнӂу саат[*] сабаадан.

16Ама бу олду о, не сӧлендийди пророк Иоилдӓн:

17„Сон гӱннердӓ, деер Аллах, дӧкеӂӓм Беним Духумдан хербир инсан ӱстӱнӓ. Сизин оолларыныз хем кызларыныз пророклук едеӂеклӓр. Генчлериниз гӧрӱнмӓк гӧреӂеклӓр, ихтӓрларыныз дӱш гӧреӂеклӓр!

18О гӱннердӓ Беним чыракларымын ӱстӱнӓ, адамнарын хем карыларын ӱстӱнӓ, дӧкеӂӓм Беним Духумдан, да оннар пророклук едеӂеклӓр.

19Гӧстереӂӓм шашмаклы ишлӓр йукарда, гӧклердӓ, хем нышаннар ашаада, ердӓ: кан, атеш хем булут гиби тӱтӱн+.

20Гӱн каранныкланаӂэк, ай кан ренгинӓ дӧнеӂек Саабинин бӱӱк хем шафклы гӱнӱн ӧнӱ сора+.

21Озаман ким Аллахын адыны чаараӂэк, куртулмуш олаӂэк“+.

22Израил адамнары, сеслейин бу лафлары! Назаретли Иисус бир Адамды, Ангысынын кимниини Аллах ачык гӧстерди сизӓ кудретли йаптыкларлан, шашмаклы ишлӓрлӓн хем нышаннарлан, ангыларыны Аллах йапты сизин аранызда Онуннан, ниӂӓ кендиниз билерсиниз+.

23Бу Адам верилди сизин елинизӓ ӧнӂӓ Аллахын курулмушуна хем билмесинӓ гӧрӓ. Ону сиз енсерлединиз ставроза хем ӧлдӱрдӱнӱз законсузларын еллериннӓн+.

24Ама Аллах, ӧлӱмӱн аӂыларына сон верип, Ону дирилтти. Ӧлӱм есирлӓӓ аламады Ону+.

25Зерӓ Давид Онун ичин деер: „Гӧрдӱм херзаман Саабийи беним ӧнӱмдӓ, зерӓ О беним саа тарафымда, ки бӓн салланмайым.

26Онун ичин ӱрӓӓм севинер хем дилим шенненер, гӱӱдӓм умутлан динненер.

27Зерӓ Сӓн бракмайаӂан ӂанымы ӧлӱлӓр ериндӓ, изин вермейеӂӓн, Сенин Айозун гӱӱдеси чӱрӱсӱн.

28Ачтын бана, таныйым йашамак йолуну. Сӓн севиндиреӂӓн бени Кенди ӧнӱндӓ“+.

29Кардашлар, Давид атамыз ичин, сизӓ ачык сӧлеерим, ани о ӧлдӱ хем гӧмӱлдӱ, мезары да биздӓ бӱӱнкӱ гӱнӓ кадар+.

30Чӱнкӱ Давид пророкту, о билӓрди, не Аллах еминнӓн адамышты, ани онун ардындан геленнердӓн бирисини калдыраӂэк чорбаӂылык скемнесинӓ.

31О гелеӂек вакытлары гӧрерӓк, Христозун дирилмеси ичин лафетти, ани Онун ӂаны ӧлӱлӓр ериндӓ бракылмайаӂэк хем гӱӱдеси чӱрӱмейеӂек.

32Бу Иисусу Аллах ӧлӱдӓн дирилтти, биз хепсимиз буна шаадыз.

33О Аллахын саа тарафына калдырылды, каблетти аданмыш Айоз Духу да Ону шинди дӧктӱ, ниӂӓ гӧрерсиниз хем ишидерсиниз+.

34Давид калкмады гӧкӓ, ама кенди деди: „Сааби деди беним Чорбаӂыма: Отур саа тарафымда,+

35Бӓн койунӂа Сенин душманнарыны айакларын алтына“.

36Бӱтӱн Израил халкы ии билсин, ани Аллах йапты Иисусу Чорбаӂы хем Христос. Одур, Кими ставроза гердиниз».

Илк христианнар

37Оннар бу лафлары ишидип, ӱреклери сапланмыш калды, да дедилӓр Петрийӓ хем ӧбӱр апостоллара: «Кардашлар, не йапалым?»+

38«Дӧнӱн гӱнахларыныздан Аллаха, да херкезиниз ваатиз олсун Иисус Христозун адына гӱнахларынызын баашланмасы ичин, сора кабледеӂениз Айоз Духун баашышыны, – деди Петри. –+

39Бу адамак сизин ичин, сизин ушакларыныз ичин хем хепси узакта оланнар ичин, херкез ичин, кими бизим Сааби Аллахымыз чаараӂэк»+.

40Хем чок таа башка лафларлан шаатлык етти оннара хем йалварды, дейерӓк: «Куртарыныз кендинизи бу сапык бой инсандан».

41Хепси, ким каблетти онун насаадыны, ваатиз олдулар, да о гӱн клисейӓ еклешти бир ӱч бин киши.

Инанӂыларын йашамасы

42Оннар херзаман чалышардылар апостолларын ӱӱренмеклериндӓ бир кардаш пайдашлыында. Барабар екмек ийӓрдилӓр хем дуа едӓрдилӓр.

43Херкезини бир корку сармышты. Апостолларын елиннӓн йапыларды чок шашмаклы ишлӓр хем нышаннар.

44Хепси инанӂылар бирердӓ топлуйдулар. Хепсини ортакламыштылар+.

45Сатардылар кенди малларыны хем мӱлклерини, сора парасыны пайедӓрдилӓр херкезинӓ, некадар лӓӓзым.

46Хер гӱн хепси барабар топланардылар Айоз бинайа хем евлердӓ екмек пайедӓрдилӓр да севинмӓклӓн хем пак ӱреклӓн ийӓрдилӓр.

47Аллахы метиннӓрдилӓр хем хепси инсандан беенилмиштилӓр. Сааби хер гӱн еклӓрди ени куртуланнары оннарын сайысына.

3

Петри алыштырэр сакат адамы

3^1Бир гӱн Петри хем Иоан, дуа саадында, докузунӂу саатта[*], Айоз бинайа гидӓрдилӓр.

2Орайы бир адам, дуумадан сакат, гӧтӱрӱрдӱлӓр. Айоз бинанын Гӧзӓл Токатларында ерлештирӓрдилӓр, ки пара диленсин оннардан, ким гирер Айоз бинанын аулу ичинӓ+.

3Бу адам, гӧрӱп Петрийи хем Иоаны, ангылары Айоз бинанын аулу ичинӓ гирмӓӓ бакэрлар, диленди иилик етсиннӓр она бишей.

4Петри хем Иоан, бакып уз она, дедилӓр: «Бак бизӓ».

5О гӧзлерини оннара дикти, умутланарак каблетсин бишей оннардан.

6Озаман Петри деди: «Гӱмӱшӱм хем алтыным йок, ама нейим вар, ону верерим: Назаретли Иисус Христозун адына деерим сана: калк да гез!»+

7Сора, тутуп ону саа елиндӓн, калдырды. Чабук каавиленди табаннары хем балдырлары+.

8О, фырлайып, айаа калкты да гезмӓӓ башлады. Барабар оннарлан гирди Айоз бина ичинӓ. Гезип атларды хем Аллахы метиннӓрди+.

9Хепси инсан гӧрдӱ ону гезӓркӓн хем Аллахы метиннӓркӓн.

10Таныдылар, ани одур о сакат адам, ани отурурду Гӧзӓл Токатларда да диленӓрди. Хепси шаштылар хем даптур гелдилӓр, гӧрӱп не олду.

11Адам Петридӓн хем Иоандан тутунаркан Соломонун колонадасы денӓн ердӓ, хепси инсан, шаш-беш калып, качыштылар оннара доору+.

Петринин Айоз бинадакы насаады

12Петри, буну гӧрӱп, инсана лафедип деди: «Израиллилӓр, нечин шашэрсыныз буна? Нечин узун-узун бакэрсыныз бизӓ, сансын биз кенди куведимизлӓн йада диннилиимизлӓн буну йаптык, ки бу адам гезсин.

13Авраамын, Исаакын хем Иаковун Аллахы, бизим бобаларын Аллахы метиннеди Кенди Оолуну, Иисусу, Ангысындан сиз, сатып, атылдыныз Пилатын ӧнӱндӓ, ангысы артык карарламышты Иисусу салверсин+.

14Сиз атылдыныз Ондан, Ким Айоз хем Кабаатсыз, да истединиз бир ӧлдӱрӱӂӱйӱ сизӓ салверсин+.

15Йашамак Ӧндерӂисини ӧлдӱрдӱнӱз, ама Аллах Ону ӧлӱдӓн дирилтти. Биз буна шаадыз.

16Инаннан Онун адына бу адам каавилештирилди, ангысыны гӧрерсиниз хем таныйэрсыныз. Инан Иисуса бу адама саалык верди, ниӂӓ хепсиниз гӧрерсиниз.

17Шинди, кардашлар, билерим, ки буну йаптыныз билмемезликтӓ, ниӂӓ дӓ сизин заабитлӓр+.

18Аллах таманнады хепсини, не ӧнӂӓ сӧледийди пророкларынын аазындан, ани Онун Христозу зеетленеӂек.

19Онун ичин пишман олун гӱнахларыныздан да Аллаха дӧнӱн, ки силинсин гӱнахларыныз,

20Аллахтан ениленмӓк вакытлары гелсин, да О йолласын Христозу, Ангысыны баштан сизӓ сыралады – Иисусу,

21Ангысыны гӧклӓр лӓӓзым каблетсин о замана кадар, незаман хепси енидӓн сырайа койулаӂэк, ниӂӓ Аллах евелдӓн Кенди айоз пророкларынын аазындан лафетти+.

22Моисей деди /бизим бобалара/: „Сааби Аллахыныз калдыраӂэк сизин кардашлар арасындан бир пророк беним гиби. Ону сеслейин да хепсини, не дейеӂек сизӓ, йапын+.

23Херкези, ким сеслӓмейеӂек ону, телеф олаӂэк инсанын арасындан“.

24Бутакым Самуил хем хепси пророклар, ани ондан сора лафеттилӓр, бу вакыт ичин хаберледилӓр.

25Сиз – пророкларын хем баалантынын ооллары, ангысыны Аллах сизин бобаларлан йапты, ачан деди Авраама: „Хепси миллетлӓр ер ӱстӱндӓ иисӧзленмиш олаӂэк сенин сенселендӓн“+.

26Аллах, калдырып Кенди Оолуну, Иисусу, илкин сизӓ йоллады, ки сизи иисӧзлесин чевирерӓк хепсини кӧтӱлӱклериниздӓн».

4

Петри хем Иоан Синедрионун ӧнӱндӓ

4^1Ачан Петри хем Иоан лафедӓрдилӓр инсана, ап-ансыздан гелди попазлар, Айоз бинанын бекчилерин заабиди хем садукейлӓр.+

2Дарсыктылар оннара, зерӓ ӱӱредерлӓр инсаны, ки хепси ӧлӱлӓр дирилеӂек, чӱнкӱ Иисус дирилди.

3Тутуп оннары, кападылар капана ертеси гӱнӓ кадар, зерӓ авшамды+.

4Чойу оннардан, ани сеследилӓр насааты, инандылар, да инанӂыларын сайысы йаклашты беш бинӓ.

5Икинӂи гӱнӱ иудей ӧндерӂилери, аксакаллар хем билгичлӓр топландылар Иерусалимӓ.

6Баш попаз Аннан, Кайафа, Иоан, Александру, хем ӧбӱрлери дӓ, ким чекилер баш попазын сенселесиндӓн, орадайдылар+.

7Алдылар Петрийи хем Иоаны арайа да сордулар оннара: «Не куветлӓн хем кимин адына сиз буну йаптыныз?»+

8Озаман Петри, долу Айоз Духлан, деди оннара: «Халкын ӧндерӂилери хем /Израилин/ аксакаллары!+

9Чӱнкӱ бу гӱн чаарылдык ӂуваба, ки йаптык иилик бир хастайа, да сорулэр, насыл о алышты,+

10билиниз сиз хем бӱтӱн Израил миллети! Бу адам, хептӓн саа дурэр сизин ӧнӱнӱздӓ Назаретли Иисус Христозун адындан, Ангысыны сиз ставроза гердиниз, ама Аллах дирилтти Ону ӧлӱдӓн.

11Одур таш, Ким сиздӓн, усталардан сыбыдылмыш, ама шинди етишти кӧшӓ ташы олсун+.

12Йок башка кимсейдӓ куртармак, зерӓ йок гӧк алтында башка бир ад, баашланмыш инсана, ангысыннан куртулабилелим»+.

13Гӧрӱп Петринин хем Иоанын кыйышыклыыны, шаштылар, зерӓ аннадылар, ани оннар диил ӱӱренмиш хем сырадан инсаннар, да таныдылар, ани Иисуслан гезмишлӓр.

14Ама гӧрӱп саа олмуш адамы дураркан оннарын йанында, бишей каршы лафедӓмӓрдилӓр+.

15Сымарладылар оннара, Синедриондан чыксыннар, сора дартышмаа башладылар:

16«Не вар насыл йапалым? – дедилӓр. – Хепси Иерусалимдӓ йашайан инсан билер, ани оннардан йапылды бу мераклы нышан. Биз йок ниӂӓ дейелим, ани бу олмады.

17Ама ки илери доору даалмасын бу хабер инсан арасында, коркудалым оннары да сымарлайалым, кимсейӓ насаат етмесиннӓр бу Адамын адыннан».

18Сора чаардылар да сымарладылар оннара, хич бир заман Иисусун адыны анмасыннар хем ӱӱретмесиннӓр инсаны Онун адыннан.

19Ама Петрийлӓн Иоан бӧлӓ ӂувап еттилӓр да дедилӓр: «Сиз кендиниз дӱшӱнӱн, доору му Аллахын ӧнӱндӓ олаӂэк, ки таа чок сеслейелим сизи, некадар Аллахы+?

20Биз йок ниӂӓ сӧлӓмейелим, не гӧрдӱк хем не ишиттик».

21Енидӓн оннары коркуттуктан сора брактылар, гитсиннӓр. Хич бир маана буламардылар ӂезаламаа оннары, зерӓ хепси инсан Аллахы бу олуш ичин метиннӓрди+.

22Зерӓ бу адам, ани мераклы нышаннан алыштырылмышты, кырк йашыны гечмишти.

23Петри хем Иоан салверилдиктӓн сора дӧндӱлӓр кафадарларына да аннаттылар, не деди оннара бӱӱк попазлар хем аксакаллар.

24Кафадарлары, буну сеслейип, дуада бирликтӓ олдулар, сеслерини Аллаха калдырып, дедилӓр: «Чорбаӂы, Сӓнсин, Ким гӧкӱ хем ери, денизлери хем хепсини, не вар оннар ичиндӓ, йаратты!

25Сӓн Айоз Духуннан, сенин изметкерин, бизим бобанын, Давидин аазындан дедин: „Нечин дебрешер миллетлӓр, нечин инсаннар бош ишлӓр дӱшӱнерлӓр?

26Ерин падишахлары калктылар, хем заабитлӓр бирлешти Саабийӓ хем Онун Христозуна каршы“.

27Доору, ани бирлештилӓр бу касабада Ирод хем Понтий Пилат, тайфӓннарлан хем Израил миллетиннӓн билӓ, Сенин айоз Оолуна, Иисуса каршы, Кими Сӓн йааладын,+

28ки йапсыннар, не ӧнӂӓ Кенди кувединнӓн хем ии истедииннӓн карарладын олсун дейни.

29Шинди, Сааби, есап ал оннарын коркутмакларыны да вер кувет сенин чыракларына гиргинниклӓн Сенин сӧзӱнӱ хаберлесиннӓр+.

30Сӓн дӓ узат елини, ки инсаннар алыштырылсын, да шашмаклы ишлӓр хем нышаннар йапылсын Сенин айоз Оолунун Иисусун адыннан».

31Оннарын дуаларындан сора ер сарсаланды, нередӓ оннар топлуйдулар. Хепси долду Айоз Духлан да башладылар гиргинниклӓн насаат етмӓӓ Аллахын сӧзӱнӱ+.

Инанӂыларын бирлии

32Хепси инанӂылар бир ӱрек хем бир ӂан гибийдилӓр. Бириси билӓ демӓрди, ки варлыы салт кендисинин. Хепси ишлерини бири-бириннӓн пайлашардылар+.

33Апостоллар бӱӱк куветлӓн шаатлык едӓрдилӓр Сааби Иисус /Христозун/ дирилмеси ичин, да инсан[*] оннары хепсини чок беенӓрди.

34Оннарын арасында йокту бириси билӓ, ани йоклук гӧтӱрсӱн, зерӓ херкезин, кимин варды тарласы еки еви, сатып, парасыны гетирӓрдилӓр+

35апостолларын айакларына, сора пара пай оларды херкезинӓ лӓӓзымныына гӧрӓ.

36Кипруда дуумуш бир левийли, Иосиф, ангысына апостоллар дейӓрдилӓр Варнава, аннамасы «иилендириӂи»,+

37сатты кенди тарласыны да парайы апостолларын айакларына гетирди.

5

Ананийа хем Сапфира

5^1Бир адам, ады Ананийа, кенди карысыннан Сапфирайлан, сатты кенди топраанын бир парчасыны,

2ама паранын бир пайыны, аннашып карысыннан, кендисинӓ бракты. Калан парайы гетирди да койду апостолларын айакларына.

3Петри деди: «Ананийа, нечин брактын, шейтан куллансын сенин ӱреени, ки йаландырасын Айоз Духу, саклайып паранын бир пайыны сатылмыш тарладан?

4Аӂаба тарла сатылмадаан диил мийди сенин? Хем саттыктан сора йокту му хакын парайы кулланасын, ниӂӓ истеерсин. Нечин брактын, пейдалансын бутӱрлӱ неет сенин ӱреендӓ? Сӓн йаландырмадын инсаны, ама Аллахы».

5Ананийа, ишидип бу лафлары, дӱштӱ ерӓ да ӂан верди. Бир бӱӱк корку хепсини алды, ким буну ишитти.

6Генчлӓр калктылар, сардылар онун гӱӱдесини да, чыкарып дышары, гӧмдӱлӓр.

7Бир ӱч сааттан сора гирди онун карысы да, билмейерӓк, не олду.

8Петри сорду она: «Сӧлӓ бана, бу паайлан мы саттыныз тарланызы?» «Да, бу паайлан», – ӂувап етти кары.

9Петри деди она: «Насыл сиз аннаштыныз, ки Саабинин Духуну денейӓсиниз? Тӓ оннар, ким гӧмдӱ сенин коӂаны, капуйа етиштилӓр, оннар сени дӓ гӧмеӂеклӓр».

10Кары хемен дӱштӱ Петринин айакларына да ӂан верди. Генчлӓр, гирип, ону ӧлӱ булдулар да, чыкарып коӂасынын йанына, гӧмдӱлӓр.

11Бир бӱӱк корку алды бӱтӱн клисейи хем хепсини, ким ишитти бунун ичин.

Апостоллар мераклы нышаннар йапэрлар

12Апостолларын еллериннӓн оларды инсан ичиндӓ чок шашмаклы ишлӓр хем нышаннар. Оннар топланардылар бирери Соломонун колонадасында.+

13Калан инсандан кимсей кыйышмарды оннара катылсын, макар ки инсан метедӓрди оннары.

14Оннарын, ким инанарды Саабийи да катыларды клисейӓ, сайылары, адам-кары, чок зееделенӓрди.

15Етишти орайы кадар, ани хасталары сокаклара йатак-дӧшек ӱстӱндӓ чыкарардылар, ки баарлем гӧлгеси Петринин гечсин кимисинин ӱстӱндӓн+.

16Долай касабалардан чок инсан гелӓрди Иерусалимӓ, гетирип хасталары хем фена духтан зеетленмишлери, хепси саа олурдулар.

Апостоллар зеет чекерлӓр

17Баш попаз хем хепси, ким онуннанды, садукей бӧлӱмӱндӓн, калктылар, долу кысканчлыклан,+

18туттулар апостоллары да кападылар ӂумлӓ капана+.

19Ама Саабидӓн бир ангил капанын капуларыны геӂӓ ачты да, чыкарып оннары дышары, деди:+

20«Гидин Айоз бина ичинӓ да орада дуруп, сӧлейин инсана хепси ени йашамак ичин сӧзлери».

21Апостоллар, сеслейип бу лафлары, чин-сабаалӓн гирдилӓр Айоз бина ичинӓ да ӱӱредӓрдилӓр инсаны. Баш попаз хем онун адамнары, гелип, топладылар бӱтӱн Синедриону, хепси Израилин аксакалларыны, да йолладылар изметкерлерини капана, ки гетирсиннӓр апостоллары.

22Ама изметкерлӓр, зындана гидип, оннары буламадылар. Дӧндӱлӓр геери да дедилӓр:

23«Капаны булдук китли хем сыкы корунмуш, бекчилӓр дӓ дурурдулар капуларда. Ама капуйу ачып, кимсейи ичйанда буламадык».

24Ачан бу лафлары ишитти бекчилерин заабиди хем бӱӱк попазлар, хич билмӓрдилӓр, не йапсыннар, да шаштылар, не бу олабилир.

25Гелди биркимсей да сӧледи оннара: «Тӓ оннар, кими сиз капана кападыныз, Айоз бинанын аулу ичиндӓ дуруп, инсаны ӱӱредерлӓр».

26Озаман бекчилерин заабиди, изметкерлериннӓн барабар гиттилӓр да гетирдилӓр апостоллары, ама диил зорлан, зерӓ коркардылар инсандан, ки ӧлдӱрмесиннӓр оннары ташлан+.

27Гетирдилӓр апостоллары Синедрионун ӧнӱнӓ да баш попаз сорду оннара:+

28«Сыкы сымарламадык мы биз сизӓ, ӱӱретмейӓсиниз бу адлан инсаны? Ама сиз бу ӱӱретменизлӓн долдурдунуз бӱтӱн Иерусалими да истеерсиниз бу Адамын каныны атмаа бизим ӱстӱмӱзӓ»+.

29Петри хем ӧбӱр апостоллар ӂувап еттилӓр: «Биз Аллахы таа чок лӓӓзым сеслейелим, некадар инсаны!+

30Бизим бобаларымызын Аллахы дирилтти Иисусу, Кими сиз, асып ставроза, ӧлдӱрдӱнӱз.

31Ону Аллах Кенди саа тарафына ӱӱселтти, ки олсун Ӧндерӂи хем Куртарыӂы да верӓбилсин колайлык Израилӓ гӱнахларындан Аллаха дӧнсӱннӓр да афетмӓк кендилеринӓ еденсиннӓр.

32Буннара биз шаадыз хем Айоз Дух, Ангысыны Аллах верди оннара, ким сеслеер Ону»+.

33Ишидерӓк буну, Синедрионун азалары чатлардылар ӱфкедӓн да койдулар неетлеринӓ ӧлдӱрсӱннӓр апостоллары+.

34Ама калкты оннарын арасындан бир фарисей, ады Гамалиил, Законун ӱӱредиӂиси, хепси инсандан сайгылы, да буйур етти чыкарсыннар апостоллары бир парча вакыда дышары+.

35Сора деди Синедрионун азаларына: «Израиллилӓр! Ии бакын, не йапаӂэныз бу адамнарлан.

36Зерӓ диил чоктан пейда олду Февда, ангысы койарды кендини бишей. Онун ардына гитти бир дӧртӱз киши, ама ачан ону ӧлдӱрдӱлӓр, хепси, ким ону сеслӓрди, даалыштылар да йок олдулар.

37Бундан сора, йазылмак вакыдында, пейдаланды Иуда Галилейадан, о кенди ардына чок инсан чекти. Ама о да кайбелди хем хепси, ким ону сеслӓрди дармадаан олду+.

38Шинди деерим сизӓ: бу адамнардан ел чекин да бракын оннары, зерӓ еер оннарын бу неети хем йаптыклары инсандан гелирсейди, даалаӂэк,

39ама еер Аллахтан гелирсейди, даадамазсыныз оннары. Бундан каарӓ, Аллаха каршы гиденнӓр чыкарсыныз».

40Оннар сеследилӓр ону, чаарып апостоллары, дӱӱдӱлӓр да сымарладылар, насаат етмесиннӓр Иисус адыннан. Сора салвердилӓр оннары.

41Апостоллар гиттилӓр Синедриондан севинерӓк, чӱнкӱ пай алдылар зеетлердӓн Сааби Иисусун ады ичин+.

42Оннар хер гӱн Айоз бинада хем евлердӓ дайма ӱӱредӓрдилӓр хем Ии Хабери Иисус Христос ичин аннадардылар.

6

Еди киши сечилер апостоллара йардымӂы

6^1О гӱннердӓ, ачан ӱӱрениӂилӓр зееделенӓрди, урумӂа лафедӓн иудейлӓр башладылар мырылданмаа чыфытча лафедӓн иудейлерӓ каршы, зерӓ оннарын дуллары есаба алынмарды хергӱнкӱ йардым пайлашмасында+.

2Озаман оники апостол топладылар хепси ӱӱрениӂилери да дедилӓр: «Диил йакышыклы, ки биз бракалым Аллахын сӧзӱнӱ да зааметленелим софраларда.

3Онуштан, кардашлар, айырын араныздан еди адам, кимин ичин ии лафедилер, ким долу Айоз Духлан хем аарифликлӓн, ки оннары койалым бу лӓӓзымны ишӓ+.

4Ама биз кендимизи дуайа хем Аллахын сӧзӱнӱн насаадына вереӂез».

5Бу теклифи беенди бӱтӱн топлулук. Айырдылар Стефаны, бир адамы, ким долуйду Айоз Духлан хем аарифликлӓн, Филипи, Прохору, Никанору, Тимону, Парменаны хем Антиохийадан Николайы, ангысы ӧнӂӓ иудей динини каблетмишти+.

6Оннары чыкардылар апостолларын ӧнӱнӓ, да буннар, койуп еллерини оннарын ӱстӱнӓ, дуа еттилӓр+.

7Аллахын сӧзӱ чок дааларды, ӱӱрениӂилӓр дӓ гиттикчӓ зееделенӓрди Иерусалим касабасында, попазлардан да чойу инана гӧрӓ йашарды+.

Стефаны туттулар

8Стефан, долу Аллахын иивергисиннӓн хем куветлӓн, йапарды шашмаклы ишлӓр хем бӱӱк нышаннар инсан арасында.

9Ама кимиси синагогадан, ангысына денер Азатлыларын Синагогасы, хем кимиси иудейлердӓн Киринедӓн, Александрийадан, Киликийадан хем Асийадан башладылар Стефаннан чекишмӓӓ,

10ама аарифлӓӓ хем Айоз Духа, ангысыннан Стефан лафедӓрди, каршы дурамадылар+.

11Озаман саклыдан ӱӱреттилӓр кими адамнары, десиннӓр: «Биз ишиттик, ниӂӓ о кӧтӱлӓрди Моисейи хем Аллахы»+.

12Сора дебрештирдилӓр инсаны, аксакаллары хем билгичлери. Ӱӱштӱлӓр онун ӱстӱнӓ, тутуп, гӧтӱрдӱлӓр Синедриона.

13Чыкардылар йаланӂы шаатлар, ангылары дедилӓр: «Бу адам дургунмээр лафетмӓӓ бу айоз ерӓ хем Закона каршы+.

14Биз ишиттик ону лафедӓркӓн, ани Назаретли Иисус йыкаӂэк бу ери да дииштиреӂек бизим адетлери, ани курулу Моисейдӓн»+.

15Хепси, ким отурурду Синедрионда, ачан бактылар Стефана, онун ӱзӱ гӧрӱндӱ бир ангил ӱзӱ гиби.

7

Стефанын корунмак лафы

7^1Баш попаз сорду: «Аслы мы бу лафлар?»

2Стефан ӂувап етти: «Кардашлар хем бобалар, сеслейиниз! Метинни Аллах бизим бобамыза Авраама Месопотамийа ериндӓ ачылды, ачан таа о ерлешмедийди Харран касабасына+.

3Да деди: „Чык сенин ериндӓн хем хысымнарын арасындан да гит орайы, нересини Бӓн гӧстереӂӓм“+.

4О, чыкып Халдей ериндӓн, Харрана ерлешти. Бобасынын ӧлӱмӱндӓн сора Аллах алды ону орадан да гетирди бӱӱнкӱ йашадыыныз ерӓ+.

5Аллах бурада вермеди Авраама баарлем бир карыш ер, ки чорбаӂы олсун, ама адады мираслык вермӓӓ ондан сора гелӓн онун сенселесинӓ, бакмайарак, ани хич йокту ушаа+.

6Аллах деди, ани онун сенселелери йашайаӂэк мусаафир гиби бир йабанӂы ердӓ хем есирликтӓ хем зееттӓ олаӂэклар дӧртӱз йыл+.

7„Ама Бӓн Кендим даава кесеӂӓм о миллеттӓ, нередӓ оннар есирликтӓ олаӂэклар, – деди Аллах. – Сора чыкаӂэклар орадан да измет едеӂеклӓр Бана бу ердӓ“+.

8Сора верди Авраама кесиклик баалантысыны. Бутӱрлӱ Авраам Исаакын бобасы олду да секизинӂи гӱнӱ йапты она кесиклик. Исаактан дууду Иаков, да Иаковдан дууду бизим оники бӱӱк деделеримиз+.

9Аталарымыз, кысканмак бетеринӓ, саттылар Иосифи есир гиби Мысыра, ама Аллах онуннанды+.

10Куртарды ону хертӱрлӱ зорлуктан. Баашлады она аарифлик хем хатыр Мысыр падишахынын, фараонун ӧнӱндӓ, ангысы койду ону куллансын Мысыр падишахлыыны хем бӱтӱн фараонун евини+.

11Сора олду аачлык Мысырын хем Ханаанын хер тарафында, да бӱӱк сыкынтылык башлады. Деделеримиз буламардылар имеелик.

12Иаков ишитти, ани Мысырда вар екин. О йоллады бизим деделери орайы илк сыра+.

13Икинӂи сыра, ачан гиттилӓр, Иосиф ачылды кенди кардашларына. Бутӱрлӱ фараон танышты Иосифин сенселесиннӓн+.

14Сора Иосиф йоллады, гетирсиннӓр кенди бобасыны хем хепси хысымнарыны: етмиш беш киши+.

15Иаков гитти Мысыра, орада да о гечинди кендиси хем хепси деделӓр+.

16Кемиклери гетирилди Сихем еринӓ, нередӓ гӧмӱлдӱлӓр о мезар ичинӓ, ани сатын алдыйды Авраам гӱмӱшлӓн Емморун оолларындан Сихемдӓ+.

17Йаклашарды вакыт, ачан лӓӓзымды таманнансын, не аданмышты Аллахтан Авраама. Инсан чок зееделенӓрди Мысырда.

18Сонда калкты бир башка падишах, ангысы танымарды Иосифи.

19Бу падишах шалвирликлӓн давранды бизим инсана каршы да зеетледи бизим деделери, зорлайып оннары, атсыннар кенди евлатларыны, йашамасыннар дейни.

20Бу вакыт дууду Моисей, ангысы гӧзӓлди Аллахын ӧнӱндӓ. Бакылды ӱч ай бобасынын евиндӓ+.

21Ачан сыбыдылмыш олду, фараонун кызы алды ону да бӱӱттӱ, ниӂӓ кенди ушааны.

22Моисей ӱӱренди хепси Мысырын билимини. Каавийди лафында хем ишиндӓ.

23Моисей кырк йашындайды, ачан аклына фикир гелди долашсын кенди кардашларыны, Израилин оолларыны.

24Гӧрдӱ бирисини, ангысы кабаатсыз зеет чекӓрди, да аркалады ону. Кин чыкарды, ӧлдӱрерӓк мысырлы адамы, ким ону зеетлӓрди.

25Санарды, ани кардашлары аннайаӂэклар, ани онун елиннӓн Аллах йоллээр оннара куртулмак, ама оннар аннамадылар.

26Ертеси гӱнӱ Моисей гӧрдӱ ики израилли адамы дӱӱшӱркӓн, да бакты аннаштырсын оннары: „Адамнар! – деди. – Сиз кардашсыныз, нечин гӱӂендирерсиниз бири-биринизи?“

27Ама гӱӂендирӓн адам итирди Моисейи бир тарафа да деди: „Ким койду сени ӧндерӂи хем дааваӂы бизим ӱстӱмӱзӓ?

28Оса истеерсин бени дӓ ӧлдӱрмӓӓ, ниӂӓ дӱн мысырлыйы мы ӧлдӱрдӱн?“

29Бу лафлары ишидип, Моисей качты да йашады мусаафир гиби Мадиам ериндӓ, нередӓ ондан дууду ики оол.

30Кырк йылдан сора гӧрӱндӱ она бир ангил, йанар гӱменин атешиндӓ, Синай байырын чоллук ериндӓ.

31Ачан Моисей гӧрдӱ буну, шашты да, йаклашарак баксын дейни, ишитти Саабинин сесини, ани деди:

32„Бӓн сенин деделеринин Аллахы – Авраамын, Исаакын, хем Иаковун Аллахыйым“. Моисей титиреди да артык кыйышмады баарлем баксын.

33Сааби деди она: „Чыкар айак капларыны айакларындан, зерӓ бу ер, нередӓ дурэрсын, айозлудур.

34Бӓн гӧрерим зеетлери, не Беним инсаным чекер Мысырда, ишидерим оннарын офламакларыны да гелдим, ки куртарайым оннары. Шинди гел, йоллайым сени Мысыра“.

35Моисей, кимдӓн оннар атылдыйдылар, дейерӓк: „Ким сени койду ӧндерӂи хем дааваӂы ӱстӱмӱзӓ?“ – ону Аллах йоллады ниӂӓ ӧндерӂи хем куртарыӂы ангилин елиннӓн, ангысы гӧрӱндӱ она йанар гӱмӓ ичиндӓ.

36Моисей чыкарды оннары Мысырдан. Йапты шашмаклы ишлӓр хем нышаннар кырк йыл Мысырда, Кырмызы дениздӓ хем чолда.

37Моисей одур, ким деди Израилин оолларына: „Аллах калдыраӂэк сизӓ кардашларынызын арасындан бир пророк беним гиби; /ону сеслейӓсиниз/“+.

38Моисей ойду, ким йашады чолда топлу олан халкын арасында. Йанында варды ангил, ани онуннан лафетти Синай байырында, хем бизим деделӓр. Моисей каблетти йашамак гетирӓн сымарламаклары, ки версин бизӓ.

39Ама деделеримиз истӓмедилӓр сеслесиннӓр, ондан атылдылар да хасрет олдулар дӧнмӓӓ геери Мысыра.

40Арона дедилӓр: „Йап бизӓ аллахлары, ангылары гидеӂеклӓр бизим ӧнӱмӱз сора, зерӓ о Моисейлӓн, ангысы чыкарды бизи Мысырдан, билмеериз, не олду“.

41Озаман йаптылар бир идол бызаа бичиминдӓ, гетирдилӓр она курбан да севиндилӓр кенди еллеринин йаптыына.

42Аллах ӱзӱнӱ чевирди оннардан, бракып, тапынсыннар гӧк йылдызларына, ниӂӓ бунун ичин йазылы пророк кийадында: „Гетирдиниз ми Бана кесили хайван хем курбан кырк йыл чол ериндӓ, Израил халкы?

43Йок! Сиз ташыдыныз Молохун чадырыны хем аллахынызын, Рефанын, йылдызыны, идоллары, ани йаптыныз, ки тапынасыныз оннара. Онуштан гӧтӱреӂӓм сизи таа ӧтӓӓ Вавилондан“.

44Бизим деделеримизин чолда варды Шаатлык Чадыры, ниӂӓ сымарлады О, Ким деди Моисейӓ: „Йапасын чадыры о ӧрнӓӓ гӧрӓ, ангысыны гӧрдӱн“+.

45Таа сора деделеримиз, ани алдылар чадыры кенди бобаларындан, гетирдилӓр ону кендилериннӓн, ачан Йосуанын ӧндерӂилииннӓн елӓ гечирдилӓр башка миллетлерин топракларыны. Аллах коолады о миллетлери бизим деделеримизин ӧнӱндӓн. Чадыр калды Давидин вакыдына кадар.

46Давид кендини Аллаха беендирди да изин истеди, йапсын бина Иаковун Аллахы ичин.

47Ама Соломон о, ким йапты ев Аллаха.

48Ама О, Ким хепсиндӓн ӱӱсектир, йашамээр адам елиннӓн йапылмыш йапыларда, ниӂӓ сӧлеер пророк:+

49„Гӧк – Беним чорбаӂылык скемнӓм, ер дӓ – Беним айак скемнӓм. Несой ев йапаӂэныз Бана, еки нередӓ вар ниӂӓ Бӓн динненейим? – деер Сааби. –

50Аӂаба, хепсини буннары йаратмадым мы Бӓн Кенди елимнӓн?“

51Сиз, дик кафалылар, ангыларын ӱреклери хем кулаклары Аллахтан узак[*]! Сиз херзаман дурэрсыныз Айоз Духа каршы, ниӂӓ йапты сизин деделериниз, хеп ӧлӓ сиз дӓ йапэрсыныз.

52Деделериниз пророкларын ангысыны кооламадылар? Ӧлдӱрдӱлӓр оннары да, ким ӧнӂӓ хаберледи Доору Оланын гелмеси ичин, Ангысыны сиз шинди саттыныз хем ӧлдӱрдӱнӱз+.

53Сиз – оннар, ким каблетти Закону, верили ангиллердӓн, ама таманнамадыныз ону!»+

Стефаны ӧлдӱрерлӓр ташлан

54Синедрионун азалары буну ишиттийнӓн, бу лафлар саплады оннарын ӱреклерини, да дишлерини гыӂырдадардылар Стефана каршы+.

55Ама о, долу Айоз Духлан, калдырды бакышыны гӧкӓ, гӧрдӱ Аллахын метинниини хем Иисусу дурарак Аллахын саа тарафында,+

56да деди: «Тӓ, бӓн гӧрерим ачык гӧклери хем Адам Оолуну дурарак Аллахын саа тарафында!»+

57Оннар озаман башладылар бӱтӱн сеслӓн баармаа, тыкадылар кулакларыны да хеп бирликтӓ ӱӱштӱлӓр онун ӱстӱнӓ.

58Сӱрӱдӱлӓр касабадан дышары да башладылар ташлан ону дӱӱмӓӓ. Она каршы шаатлык еденнӓр койдулар рубаларыны бир генч оланын айакларына, ангысынын адыйды Саул+.

59Ачан ташлан ӧлдӱрӱрдӱлӓр Стефаны, кендиси дуа едӓрди да дейӓрди: «Сааби Иисус, каблет беним духуму!»+

60Сора диз чӧктӱ да бӱтӱн сеслӓн баарды: «Сааби, койма есаба оннарын бу кабаатыны!» Да бу лафларлан гечинди+.

8

Кооламак христианнара

8^1Саул Стефанын ӧлдӱрӱлмесинӓ кайыл олду. О гӱн чекетти бӱӱк кооламак Иерусалим клисесинӓ каршы. Апостоллардан каарӓ, хепси даалды Иудейа хем Самарийа ерлеринӓ+.

2Аллахтан коркан адамнар Стефаны гӧмдӱлӓр да чок ааладылар онун ичин.

3Саул са чалышты йок етмӓӓ клисейи. Гирӓрди евлерӓ, куветлӓн аларды адамнары хем карылары да зындана капарды+.

Филип насаат едер Самарийада

4Оннар, ким даалыштылар, ердӓн ерӓ гидӓрдилӓр да ии хабери аннадардылар Аллахын сӧзӱ ичин+.

5Филип Самарийа касабасына гитти да орада Христос ичин насаат едӓрди+.

6Инсан, ниӂӓ бир адам, есап алмаклан сеслӓрди, не сӧлӓрди Филип, ишидип хем гӧрӱп мераклы нышаннары, ани о йапарды.

7Чок хасталардан баарып-чыкарды фена духлар, хем чок кӧтӱрӱм хем топал инсаннар саа олардылар+.

8О касабада олду бӱӱк севинмӓк.

Бӱӱӂӱ Симон

9Орада варды бир адам, ады Симон, ангысы чоктан бӱӱӂӱлӱк йапарды да шаштырарды Самарийа халкыны. О кендини ӱстӱн бир адам сайарды.

10Хепси, кӱчӱк-бӱӱк, есап алмаклан сеслӓрдилӓр ону да дейӓрдилӓр: «Бу адам о, кимӓ деерлӓр „Аллахын бӱӱк куведи“».

11Сеслӓрдилӓр ону, зерӓ бӱӱӂӱлӱклӓн чок вакыт оннары шаштырарды.

12Ама, ачан инандылар Филипи, ангысы ии хабери аннадарды Аллахын Падишахлыы хем Иисус Христозун ады ичин, ваатиз олдулар адамнар хем карылар.

13Симон да артык инанды да ваатиз олду. О Филиптӓн хич айырылмарды да шашмаклан бакарды мераклы нышаннара хем кудретли ишлерӓ, ани йапыларды+.

Петри хем Иоан Самарийада

14Иерусалимдӓ апостоллар, ишидип, ани Самарийа каблетти Аллахын сӧзӱнӱ, орайы йолладылар Петрийи хем Иоаны+.

15Оннар, гелип, дуа еттилӓр, ки самарийалылар каблетсиннӓр Айоз Духу+.

16Зерӓ Айоз Дух таа хич биринин ӱзеринӓ инмемишти, саде ваатиз олмуштулар Сааби Иисусун адына+.

17Озаман Петри хем Иоан койдулар еллерини оннарын ӱстӱнӓ, да оннар каблеттилӓр Айоз Духу+.

18Ачан Симон гӧрдӱ, ани Айоз Дух верилер апостолларын ел коймакларыннан, озаман теклиф етти версин оннара пара

19да деди: «Верин бана да бу куветтӓн, ки кимин ӱстӱнӓ еллерими койаӂам, каблетсин Айоз Дух».

20Ама Петри деди: «Сенин паран телеф олсун сениннӓн, зерӓ сӓн сандын, ки Аллахын баашышыны вар ниӂӓ казанмаа парайлан!

21Йок пайын, йок хакын бу иштӓ, зерӓ сенин ӱрӓӓн диил хализ Аллахын ӧнӱндӓ.

22Пишманнык гетир сенин бу кӧтӱлӱӱндӓн да дуа ет Саабийӓ, беки афедилир сенин бу кӧтӱ неетин+.

23Зерӓ гӧрерим, ани долуйсун кин зихириннӓн хем баалыйсын законсузлук синӂирлериннӓн».

24Симон ӂувап етти: «Дуа един беним ичин Саабийӓ, ки башыма гелмесин бишей бундан, не сӧлединиз».

25Шаатлык едип, Саабинин сӧзӱнӱ насаат еттиктӓн сора Петри хем Иоан дӧндӱлӓр Иерусалимӓ, аннадарак Ии Хабери Самарийанын чок кӱӱлериндӓ+.

Филип хем Ефиопийалы

26Саабидӓн бир ангил Филипӓ деди: «Калк да гит ӱӱленӓ доору, о йола, ани Иерусалимдӓн Газа касабасына доору инер. О йол шинди бош»+.

27Филип калкты да гитти. Бу арада бир ефиопийалы евнух[*], Кандакын, Ефиопийа падишахкасынын, бир кудретли изметкери, ани бакарды бӱтӱн онун хазнасыны, геери дӧнӓрди Иерусалимдӓн, нерейи гиттийди Аллаха баш иилтсин дейни.

28О, файтонунда отурарак, окуйарды пророк Исайанын кийадыны.

29Айоз Дух деди Филипӓ: «Гит да етиш бу файтону»+.

30Филип качып етишти файтону да ишитти, ниӂӓ евнух окуйэр пророк Исайанын кийадыны. Филип сорду она: «Аӂаба аннээрсын мы, не окуйэрсын?»

31Евнух ӂувап етти: «Несой вар ниӂӓ аннайым, биркимсей йол гӧстермейинӂӓ бана?» Да йалварды Филипӓ, пинсин файтона да отурсун онуннан барабар+.

32Окуйарды о ери Айоз Йазыдан, нередӓ йазылы: «О гӧтӱрӱлдӱ, ниӂӓ бир койун кесилмӓӓ дейни, хем ниӂӓ бир кузу сусар кырканын ӧнӱндӓ, О ӧлӓ ачмады аазыны.

33Ону ашааладылар хем доору даава йапмадылар. Ким анаӂэк Онун сенселесини, зерӓ йашамасы алынды бу ердӓн».

34Евнух деди Филипӓ: «Йалварэрым, сӧлӓ, кимин ичин лафедер пророк? Кендиси ичин ми оса башкасы ичин мы?»

35Озаман Филип алды лафы да башлады бу Йазыдан аннатмаа ии хабери Иисус ичин+.

36Оннар, йолда гидӓркӓн, етиштилӓр бир суйа. Евнух деди: «Тӓ су; не кӧстеклеер бени, ки ваатиз олайым?»

/ 37Филип деди: «Еер инанарсайдын бӱтӱн ӱрӓӓннӓн, озаман вар ниӂӓ ваатиз оласын». Евнух ӂувап етти: «Инанэрым, ани Иисус Христос Аллахын Оолу»./

38Сымарлады, файтону дургутсуннар. Индилӓр икиси дӓ су ичинӓ, да Филип ваатиз етти евнуху.

39Ачан чыктылар су ичиндӓн, Саабинин Духу[*] алып гӧтӱрдӱ Филипи. Евнух башка ону гӧрмеди. О шен гитти кенди йолуна.

40Ама Филип булду кендини Азот касабасында, нередӓн гитти Кесарийа касабасынадан, аннадарак Ии Хабери хепси касабаларда.

9

Иисус гӧстерилер Саула

9^1Саул, таа атеш пӱскӱрерӓк, коркудурду хем ӧлдӱрӱрдӱ Саабинин ӱӱрениӂилерини. О гитти баш попаза+

2да истеди ондан кийат Дамаск касабасынын синагогаларына, ки хепсини, кими булаӂэк Христозун йолунда, адамнары-карылары гетирсин баалы Иерусалимӓ.

3Йолда гидӓркӓн, йакын Дамаск касабасына, бирдӓн бир шафк гӧктӓн айдыннатты онун долайыны+.

4Саул дӱштӱ ерӓ да ишитти бир сес, ани деди: «Саул, Саул, нечин Бени коолээрсын?»

5«Кимсин Сӓн, Сааби?» – сорду Саул. Сес ӂувап етти: «Бӓн Иисус, Кими сӓн коолээрсын. /Зор сана геери доору казык ӱстӱнӓ басасын».

6Саул, коркудан титирейерӓк, сорду: «Сааби, не йапайым?» Сааби ӂувап етти она: «/Калк да гит касаба ичинӓ, орада сана сӧленеӂек, не лӓӓзым йапасын».

7Адамнар, ани Саулун йолдашларыйды, даптур гелдилӓр. Сеси ишидӓрдилӓр, ама кимсейи гӧрмӓрдилӓр.

8Саул калкты ердӓн, ама, гӧзлерини ачтыйнан, бишей гӧрмӓрди. Туттулар ону еллериндӓн да гӧтӱрдӱлӓр Дамаск касабасына.

9О ӱч гӱн, бишей гӧрмейерӓк, не иди, не дӓ ичти.

10Дамаск касабасында варды бир ӱӱрениӂи, ады Ананийа. Сааби деди она бир гӧрӱнмектӓ: «Ананийа!» «Бурадайым, Сааби», – ӂувап етти Ананийа+.

11Сааби деди она: «Калк да гит сокаа, ани ады „Уз Сокак“, Иуданын евинӓ. Орада сор Тарс касабасындан бир адамы, ады Саул. О шинди орада дуа едер+.

12Гӧрдӱ гӧрӱнмектӓ бир адам, ады Ананийа, ангысы гелди да койду еллерини онун ӱстӱнӓ, енидӓн гӧрмӓк еденсин дейни».

13«Сааби, – ӂувап етти Ананийа, – чок инсандан ишиттим бу адам ичин, некадар кӧтӱлӱк йапты Сенин айоз халкына Иерусалимдӓ.

14Она верили заабитлик бӱӱк попазлардан, ки бурада да бааласын херкезини, ким Сенин адыннан дуа едер».

15Ама Сааби ӂувап етти: «Гит, зерӓ о бир кап, ангысыны Бӓн айырдым, хаберлесин Беним адымы башка халклара, падишахлара хем Израилин оолларына+.

16Бӓн гӧстереӂӓм она, некадар лӓӓзым чексин Беним адым ичин»+.

17Ананийа гитти, гирди ичери, койду еллерини Саулун ӱстӱнӓ да деди: «Кардаш Саул, Сааби Иисус, Ангысы гӧстерилди сана, бурайы гелиркӓн, йолда, О йоллады бени, ки сӓн енидӓн еденӓсин гӧрмӓк хем доласын Айоз Духлан»+.

18Чабук дӱштӱ онун гӧзлериндӓн бир сой капчык. О енидӓн башлады гӧрмӓӓ да, калкып, ваатиз олду.

19Ондан сора иди да енидӓн куветленди. Сора калды биркач гӱн ӱӱрениӂилӓрлӓн Дамаск касабасында+.

Саул насаат едер Дамаск касабасында

20Саул хемен башлады хаберлемӓӓ синагогаларда, ани Иисус – Аллахын Оолу.

21Хепси, ким ону ишидӓрди, шашып дейӓрди: «Аӂаба диил ми о, ангысы Иерусалимдӓ телеф етти оннары, ким дуа едер бу адлан? Гелмеди ми о бурайы да, ки баалайып гӧтӱрсӱн оннары бӱӱк попазлара?»+

22Ама Саул гӱн гӱндӓн каавиленӓрди, да шашырдарды иудейлери, ангылары йашардылар Дамаск касабасында, гӧстерип оннара, ки Иисус – Христос+.

Иудейлӓр истеерлӓр ӧлдӱрмӓӓ Саулу

23Биркач вакыттан сора иудейлӓр аннаштылар, ки ӧлдӱрсӱннӓр Саулу+.

24Саул ишитти оннарын бу дӱшӱнмеклери ичин. Касабанын токатларыны беклӓрдилӓр геӂӓ-гӱндӱз, ону ӧлдӱрӓбилсиннӓр дейни.

25Ама онун ӱӱрениӂилери бир геӂӓ ону алып, ашаа индирдилӓр касабанын дуварындан, саркыдарак ону бӱӱк читен ичиндӓ+.

Саул Иерусалим касабасында

26Ачан гелди Иерусалимӓ, Саул чалышты йаннашсын ӱӱрениӂилерӓ, ама хепси ондан коркардылар хем инанамардылар, ани о ӱӱрениӂи.

27Озаман Варнава алды ону, гӧтӱрдӱ апостоллара да аннатты, ниӂӓ о йолда гӧрдӱ Саабийи, Ангысы лафетти онуннан. Сӧледи, несой Дамаск касабасында о гиргинниклӓн насаат етти Иисусун адыннан+.

28Бундан сора Саул оннарлан барабар гезӓрди херери Иерусалим ичиндӓ, насаат едерӓк гиргинниклӓн Саабинин адыннан.

29Лафедӓрди хем чекишӓрди урумӂа лафедӓн иудейлӓрлӓн, ама оннар аарардылар, несой ӧлдӱрсӱннӓр ону+.

30Ачан аннадылар кардашлар буну, гӧтӱрдӱлӓр Саулу Кесарийа касабасына да орадан йолладылар ону Тарс касабасына+.

31Клисӓ услулук ичиндейди бӱтӱн Иудейада, Галилейада хем Самарийада, духча каавиленӓрди, да, йашайарак Саабидӓн коркуйлан, Айоз Духун йардымыннан зееделенӓрди.

Еней саа олэр

32Разгелди, ачан Петри долашарды хер тарафы, етишти Аллахын айоз халкына, ким йашарды Лидда касабасында.

33Орада булду кӧтӱрӱм бир адам, ады Еней, ангысы секиз йыл йаталак калмышты.

34«Еней, – деди Петри, – Иисус Христос сени алыштырэр, калк да топла дӧшеени». Еней чабук калкты+.

35Хепси, ким йашарды Лидда хем Шарон касабаларында, гӧрдӱлӓр ону да дӧндӱлӓр Саабийӓ.

Тавифа дирилер

36Иоппийа касабасында варды бир ӱӱрениӂи кары, ады Тавифа, ани аннамасы Серна[*]. О херзаман иилик йапарды хем фукааралара йардым едӓрди+.

37Ама о вакыт хасталанды да ӧлдӱ. Онун гӱӱдесини йыкадылар да койдулар икинӂи каттакы одайа.

38Чӱнкӱ Лидда йакын Иоппийа касабасына, ӱӱрениӂилӓр, ишидип, ани Петри орада, йолладылар она ики киши, ани йалвардылар: «Ойаланма, гел бизӓ!»

39Петри калкты да гитти оннарлан барабар. Ачан гелди, ону чыкардылар икинӂи каттакы одайа, нередӓ хепси дуллар долайладылар ону, аалайарак хем гӧстерерӓк гӧлмеклери хем ӱст рубалары, ани йапарды Серна, ачан оннарлан йашарды.

40Петри чыкартты хепси инсаны дышары да, диз чӧкӱп, дуа етти. Сора дӧндӱ ӧлӱ гӱӱдейӓ доору да деди: «Тавифа, калк!» Кары ачты гӧзлерини да, ачан гӧрдӱ Петрийи, доорулуп-отурду+.

41Петри узатты елини да йардым етти, калксын айакча. Сора чаарды айоз адамнары хем дуллары да чыкарды карыйы оннарын каршысына дири+.

42Бу олуш ичин хабер даалды бӱтӱн Иоппийа касабасына, да чойу инанды Саабийӓ.

43Петри чок гӱн калды Иоппийада бир сепиӂидӓ, ани ады Симон.

10

Корнилий

10^1Кесарийа касабасында йашарды бир адам, ады Корнилий. О ӱзбашы аскер бӧлӱмӱндӓ, ани ады Италийа бӧлӱмӱ.

2Динни хем Аллахтан коркан бир адамды, ниӂӓ херкез онун евиндӓ. Чок йардым едӓрди инсана хем херзаман Аллаха дуа едӓрди+.

3Гӱндӱз, бир докузунӂу саатта[*], бир гӧрӱмдӓ о ачык гӧрдӱ Аллахтан бир ангил, ангысы гелди она да деди: «Корнилий!»+

4О бакты уз она да, ӱркӱп, деди: «Не вар, Саабим?» Ангил ӂувап етти: «Сенин дуаларын хем ииликлерин етиштилӓр Аллаха, да О аклына гетирди оннары+.

5Шинди йолла биркач адам Иоппийа касабасына да теклиф ет Симону, ангысына денер Петри.

6О конакланэр бир сепиӂидӓ, ангысынын ады Симон, кимин еви дениз бойунда. /О сӧлейеӂек сана о сӧзлери, нейлӓн сӓн куртулаӂан хем хепси сенин евин/»+.

7Онуннан лафедӓн ангил гиттиктӓ сора Корнилий чаарды ики киши кенди изметкерлериндӓн хем динни бир аскер, ангысы херзаман измет едӓрди онун йанында.

8Хепсини сӧледиктӓн сора йоллады оннары Иоппийайа.

Петри гӧрер бир гӧрӱнмӓк

9Ертеси гӱнӱ, ачан оннар йолдайдылар хем йаклашардылар о касабайа, Петри пинди евин ӱстӱнӓ бир алтынӂы саатта[*], ки дуа етсин+.

10О аӂыкты да истеди исин. Ачан хазырланарды имӓк, Петринин гӧзлери дӧндӱ.

11Гӧрдӱ ачык гӧкӱ хем несӓ, ани бензӓрди бӱӱк бир чаршафа, ани саркыдыларды дӧрт кӧшесиндӓн да индирилӓрди ерӓ.

12Чаршаф ичиндӓ варды хертӱрлӱ дӧрт баӂаклылар, ер ӱстӱндӓ сӱрӱненнӓр, /ӂанаварлар/ хем гӧк кушлары.

13Бир сес деди она: «Петри, калк, кес да и».

14«Олмаз, Сааби, бӓн хич бир вакыт имедим бишей мындар хем диил пак», – ӂувап етти Петри.

15О сес икинӂи сыра деди: «Не Аллах паклады, ону сӓн сайма мындар»+.

16Бу олду ӱч сыра. Сора хемен о несӓ енидӓн гӧкӓ калдырылды.

17Петри шаш калмышты. Ачан дӱшӱнӓрди, не аннамасы вар бу гӧрӱмӱн, о адамнар, ани йолланмыш Корнилийдӓн, ӱӱренмиштилӓр, нередейди Симонун еви, да дургундулар дышанкы токатларын ӧнӱндӓ.

18Оннар баарып-сордулар: «Бурада мы конакланэр Симон, ангысына деерлӓр Петри?»

19О вакыт, ачан Петри дӱшӱнӓрди бу гӧрӱм ичин, Айоз Дух деди она: «Тӓ, ӱч адам сени аарээрлар+.

20Калк, ин ашаа да гит оннарлан, хич шӱпейӓ коймайарак, зерӓ Бӓн йолладым оннары».

21Петри инди о адамнара да деди: «Бӓним о, кими сиз аарээрсыныз. Не иш ичин гелдиниз аӂаба?»

22Оннар дедилӓр: «Корнилий, аскер ӱзбашы, Аллахтан коркан доору бир адам, беенилмиш хепси иудей инсанындан, алды сымарламак бир айоз ангилдӓн, ки теклиф етсин сени кенди евинӓ да сеслесин, не сӓн сӧлейеӂӓн»+.

23Петри теклиф етти оннары ичйанына да конаклады.

Петри Корнилийин евиндӓ

Икинӂи гӱнӱ Петри калкты да йола чыкты оннарлан. Онуннан барабар гитти биркач кардаш Иоппийадан.

24Ертеси гӱнӱ етиштилӓр оннар Кесарийа касабасына. Корнилий беклӓрди оннары кенди хысымнарыннан хем йакын достларыннан, ангыларыны теклиф еттийди.

25Ачан Петри гирди токатлардан, Корнилий каршы чыкты она да баш иилтти, дӱшӱп онун айакларына+.

26Ама Петри калдырды ону да деди: «Калк, бӓн дӓ инсаным»+.

27Таа лафедерӓк онуннан, гирди ичери, нередӓ гӧрдӱ чок инсан топлу.

28О деди оннара: «Сиз билерсиниз, ани иудей адетлеринӓ каршы, ки оннар йаннашсыннар йабанӂылара еки долашсыннар оннара. Ама Аллах бана ачты, ки бӓн саймайым кимсейи мындар йада диил пак+.

29Онуштан, ачан теклиф еттиниз, бӓн гелдим хич бир лафсыз. Шинди сорэрым: нечин чаарттыныз бени?»

30Озаман Корнилий ӂувап етти: «Дӧрт гӱн геери бу саада доору /бӓн оруч тутардым, да/ докузунӂу саатта дуа едӓрдим кенди евимдӓ. Ансыздан пейдаланды беним ӧнӱмдӓ бир адам йалабык рубайлан.

31О деди: „Корнилий, сенин дуан ишидилди, да Аллах аклына гетирди сенин ииликлерини.

32Шинди йолла Иоппийа касабасына да чаар Симону, ангысына денилер Петри. О конакланэр сепиӂи Симонун евиндӓ, дениз йанында. /О гелеӂек да аннадаӂэк сана/“.

33Осаат йолладым сенин ардына, да ислӓӓ йаптын, ани гелдин. Шинди биз хепсимиз дурэрыз Аллахын ӧнӱндӓ, ки сеслейелим хепсини, не Сааби сымарлады сана».

Петринин насаады Корнилийин евиндӓ

34Петри алды лафы да деди: «Хакына гӧрерим, ани Аллах кимсейӓ пай тутмээр,+

35ама хербир миллеттӓн инсаннар, ани Ондан коркэрлар хем йапэрлар дооруйа гӧрӓ, беенилмиш Ондан+.

36Сиз билерсиниз сӧзӱ, ангысыны О йоллады Израил оолларына, аннадарак ии хабер услулук ичин Иисус Христозлан, Ангысы хепсинӓ Сааби.

37Билерсиниз ишлери, ани олду бӱтӱн Иудейада, башлайарак Галилейадан ваатизликтӓн сора, ангысы ичин Иоан насаат етти,+

38ниӂӓ Аллах Айоз Духлан хем кудретлӓн йаалады Иисусу Назареттӓн, Ангысы гезӓрди ердӓн ерӓ, иилик йапарак хем алыштырарак хепсини, ким диаволун баскысы алтындайды, зерӓ Аллах Онуннанды+.

39Биз шаадыз хепсинӓ буннара, нелӓр йапты О иудейлерин ериндӓ хем Иерусалимдӓ. Сонда Ону ӧлдӱрдӱлӓр, асып бир ставроза.

40Ӱчӱнӂӱ гӱнӱ Аллах дирилтти хем йапты, ани О ачык гӧстерилсин

41диил хепси инсана, ама салт бизӓ, шаатлара, ани Аллахтан сечилмиш олдук, ани идик хем ичтик Онуннан барабар Онун ӧлӱдӓн дирилмесиндӓн сора.

42О сымарлады, насаат хем шаатлык еделим инсана, ани О сыраланмыш Аллахтан, дааваӂы дирилерӓ хем ӧлӱлерӓ олсун+.

43Хепси пророклар Онун ичин шаатлык едерлӓр, ани херкезин, ким Она инанэр, гӱнахлары афедилир Онун адыннан»+.

44Ачан Петри бутӱрлӱ лафедӓрди, Айоз Дух инди хепсинин ӱстӱнӓ, ким сеслӓрди бу лафлары.

45Хепси инанӂылар, кесиклилӓр, ани гелдилӓр Петрийлӓн, шаштылар, ани Айоз Духун баашышы йабанӂы инсаннар ӱстӱнӓ дӓ дӧкӱлер.

46Зерӓ ишидӓрдилӓр оннары, тӱрлӱ диллердӓ лафедерӓк хем Аллахын бӱӱклӱӱнӱ метиннейерӓк. Озаман Петри деди:+

47«Вар мы ниӂӓ шинди дургутмаа буннары суйлан ваатизликтӓн, ангылары каблеттилӓр Айоз Духу, ниӂӓ дӓ биз?»+

48Ондан сора сымарлады, ваатиз олсуннар Иисус Христозун адына. Сора йалвардылар, ки калсын биркач гӱн оннарлан+.

11

Петринин дооруланмасы Иерусалимдӓ

11^1Апостоллар хем Иудейанын хер тарафындан кардашлар ишиттилӓр, ани йабанӂылар да каблеттилӓр Аллахын сӧзӱнӱ.

2Да ачан Петри Иерусалимӓ дӧндӱ, кесиклик тарафлылары таказаладылар ону+

3да дедилӓр: «Сӓн гитмишин кесиксиз оланнарын евинӓ да имӓк имишин оннарлан барабар»+.

4Петри, баштан башлайарак, оннара хепсини сыравардыр сӧледи да деди:

5«Булунурдум Иоппийа касабасында. Дуа вакыды гӧзлерим дӧндӱ да гӧрдӱм бир гӧрӱнмӓк. Гӧктӓн инӓрди несӓ, ани бензӓрди бӱӱк бир чаршафа, ани саркыдыларды дӧрт кӧшесиндӓн. Гелди беним йаныма кадар+.

6Гӧзлерими чаршафа дикип, ислӓӓ бактым. Гӧрдӱм дӧрт баӂаклылары, ӂанаварлары, сӱрӱненнери хем гӧк кушларыны.

7Да ишиттим бир сес, ани деди бана: „Петри, калк, кес да и!“

8Ама бӓн ӂувап еттим: „Олмаз, Сааби, хич бир вакыт бишей мындар хем диил пак гирмеди аазыма“.

9Ама сес гӧктӓн икинӂи сыра деди бана: „Не Аллах паклады, ону сайма мындар“+.

10Бӧлӓ олду ӱч сыра. Сора хепси енидӓн алынды гӧкӓ.

11Таман о вакыт ӱч адам, йолланылан Кесарийадан бана, дургундулар евин ӧнӱндӓ, нередейдик биз.

12Айоз Дух бана деди гидейим оннарлан, хич шӱпеленмейерӓк. Бу алты кардаш гелдилӓр бенимнӓн, билӓ гирдик о адамын евинӓ+.

13О сӧледи бизӓ, ниӂӓ гӧрмӱш ангили, ангысы онун евиндӓ пейдаланмыш да демиш она: „Йолла Иоппийа касабасына да теклиф ет Симону, ангысына денилер Петри+.

14О сӧлейеӂек сана сӧзлери, нейлӓн сӓн куртулаӂан хем хепси сенин евин“.

15Ачан башладым лафетмӓӓ, оннарын ӱстӱнӓ инди Айоз Дух, ниӂӓ дӓ баштан инди бизим ӱстӱмӱзӓ+.

16Озаман аклыма гетирдим Саабинин сӧзлерини: „Иоан ваатиз етти суйлан, ама сиз ваатиз олаӂэныз Айоз Духлан“+.

17Чӱнкӱ Аллах верди оннара хеп ӧлӓ баашышы, ниӂӓ дӓ бизӓ, ким инанды Сааби Иисус Христоза, бӓн кимим, ки Аллаха каршы дурайым?»+

18Сеслейип бу лафлары, оннар усландылар да метиннедилӓр Аллахы, дейип: «Гӧрӱнер, ани тайфӓннара да Аллах верди колайлык, дӧнсӱннӓр Она гӱнахларындан да йашамак еденсиннӓр».

Варнава хем Саул Антиохийа касабасында

19Оннар, ани даалыштыйдылар кооламак вакыдында, Стефанын ӧлдӱрӱлмесиндӓн сора, гиттилӓр ердӓн ерӓ Финикийа, Кипру хем Антиохийайа кадар, хаберлейерӓк Аллахын сӧзӱнӱ салт иудейлерӓ+.

20Ама оннардан кими адамнар варды Кипрудан хем Киринедӓн, ангылары гиттилӓр Антиохийа касабасына да лафеттилӓр урумнарлан, аннадарак ии хабери Сааби Иисус ичин.

21Саабинин ели оннарланды. Чок инсан инандылар да дӧндӱлӓр Саабийӓ.

22Оннар ичин хабер етишти Иерусалим клисесинӓ. Орадан йолладылар Варнавайы Антиохийа касабасына+.

23Ачан о, гелип орайы, гӧрдӱ Аллахын иивергисини, севинди да ӱреклендирди хепсини, карар алып, верилсиннӓр Саабийӓ.

24Зерӓ Варнава ии бир адамды, долу Айоз Духлан хем инаннан. Да чок инсан еклешти Саабийӓ+.

25Сора Варнава гитти Тарс касабасына, ки аарасын Саулу+.

26Булуп ону, гетирди Антиохийа касабасына. Бӱтӱн йыл оннар, клисейлӓн топланып, чок инсан ӱӱреттилӓр. Ен илкин Антиохийада ӱӱрениӂилерӓ «христиан» ады верилди.

Агав пророклук едер аачлык ичин

27Бу вакыт Иерусалимдӓн Антиохийайа гелдилӓр пророклар+.

28Оннардан бириси, ады Агав, калкып хаберледи Айоз Духлан, ани олаӂэк бӱӱк аачлык бӱтӱн дӱннедӓ, ниӂӓ да сора олду император Клавдийин вакыдында+.

29Озаман ӱӱрениӂилӓр карарлады херкези, кувединӓ гӧрӓ, йолласын йардым кардашлара, ангылары йашардылар Иудейада.

30Ӧлӓ да йаптылар. Варнаванын хем Саулун елиннӓн йолладылар бир йардым пресвитерлерӓ.

12

Петри куртулэр капандан

12^1О вакыт падишах Ирод туттурду клиседӓн кимисини, неетленип оннара кӧтӱлӱк йапсын.

2О кылычлан ӧлдӱрттӱ Иакову, Иоанын кардашыны+.

3Гӧрӱп, ани иудейлӓр беенерлӓр буну, ондан сора Хамурсуз йортунун гӱннериндӓ туттурду Петрийи дӓ.

4Арестат еттирдиктӓн сора капана капатты. Койду дӧрт бӧлӱк аскер, беклесиннӓр ону. Бӧлӱклердӓ варды дӧрдӓр аскер. Неетленӓрди Паскеллӓ йортусундан сора чыкармаа ону инсанын ӧнӱнӓ даава ичин+.

5Петри булунурду бекчилик алтында, капанда. Ама клисӓ хашлак дуа едӓрди онун ичин Аллаха+.

6О геӂӓ, незаман ертеси гӱнӱ Ирод лӓӓзымды чыкарсын ону даавайа, Петри уйуйарды ики аскер арасында баалы ики синӂирлӓн, бекчилӓр дӓ беклӓрдилӓр капанын капусунда.

7Ансыздан Аллахтан бир ангил пейдаланды, да бир шафк айдыннатты одайы капанда. Ангил дӱрттӱ Петрийи бир йанына да, уйандырып ону, деди: «Чабук калк!». Синӂирлӓр бирдӓн дӱштӱлӓр онун еллериндӓн+.

8Ангил деди она: «Кушан хем гии айак капларыны!». О ӧлӓ дӓ йапты. Сора ангил деди: «Гии ӱст рубаны да гел беним ардыма!»

9Петри дышары чыкты, гидип онун ардына, аннамайарак, ани, не йапэр ангил, бу хакына аслы. О санарды, ани гӧрӱнмӓк гӧрер.

10Ачан гечтилӓр илк хем икинӂи бекчилии, етиштилӓр демир токатлара, ани чыкэр касаба ичинӓ. Токатлар кендилииндӓн ачылдылар ӧннериндӓ. Оннар чыктылар да гечтилӓр бир сокак. Сора ангил бирдӓн йок олду онун йанындан+.

11Ачан Петри гелди кендинӓ, деди: «Шинди бӓн хакына гӧрерим, ани Сааби йоллады ангилини да куртарды бени Иродун елиндӓн хем хепси белалардан, не беклӓрди иудей инсаны, ки олсун бенимнӓн»+.

12Аннайып, не олду, о гитти Марийанын евинӓ, ангысы Иоанын – Марк дениленин – анасыйды, кимдӓ чойу топланмыштылар да дуа едӓрдилӓр+.

13Ачан Петри урду дышанкы токатлара, чыкты бир изметчийка, ады Рода, ки баксын, ким урэр.

14Ачан таныды Петринин сесини, севинмеликтӓн ачмады токады, ама качарак гитти да сӧледи, ани Петри дурэр токатларда.

15Оннар дедилӓр она: «Сӓн дели мийсин?» Ама о бакарды аннатсын, ани сӧледиклери аслы, онуштан оннар дедилӓр: «Бу олмалы онун ангили»+.

16Бу вакыт Петри хеп урарды токатлара. Ачан ачтылар, гӧрӱп ону, даптур гелдилӓр.

17Петри йапты елиннӓн нышан, ки суссуннар. Сора аннатты, ниӂӓ Сааби чыкарды ону зындандан, да деди: «Сӧлейиниз Иакова хем кардашлара бу олушлар ичин». Сора кендиси чыкты да гитти башка ерӓ+.

18Ачан айдыннанды, аскерлерин арасында бир бӱӱк качынмак олду, бакардылар аннасыннар, не олду Петрийлӓн.

19Ирод ааратты ону херердӓ да, ачан буламады, бекчилери соруша чекти да сымарлады, ӧлдӱрӱлсӱннӓр. Сора кенди гитти Иудейадан Кесарийа касабасына да орада калды.

Ирод ӧлер бир чиркин ӧлӱмнӓн

20Ирод пек ӱфкелийди Тир хем Сидон касабасындан инсана. Оннар, аннашып, гелдилӓр Иродлан гӧрӱшмӓӓ. Кенди тарафына чевирдилӓр Власты, ани бакарды падишахын бинасыны. Истедилӓр барышмак йапмаа, зерӓ оннарын мемлекети бесленӓрди падишахын мемлекетиндӓн.

21Бир койулмуш гӱндӓ Ирод гииди падишах рубаларыны да, отуруп падишах скемнесиндӓ, башлады лафетмӓӓ инсанын ӧнӱндӓ.

22Инсан баарарды: «Бу сес диил адамын, ама Аллахын!»

23Саабидӓн бир ангил хемен бирдӓн чарпты ону, зерӓ о йапмышты, ки метиннесиннӓр ону, ама диил Аллахы. Ону куртлар иди, да о ӧлдӱ+.

24Ама Аллахын сӧзӱ хер тарафа дааларды хем илерлӓрди+.

25Варнава хем Саул, изметлерини таманнадыктан сора, дӧндӱлӓр Иерусалимдӓн геери, алып кендилериннӓн Иоаны, ангысына денилер Марк+.

13

Варнава хем Саул йолланэрлар насаат етмӓӓ

13^1Антиохийада, орадакы клиседӓ варды кими пророклар хем ӱӱредиӂилӓр: Варнава; Симон, ангысына денилӓрди Нигер; Луций, Киринӓ касабасындан; Манаин, ангысы бӱӱдӱ Ирод бейлӓн барабар; хем Саул+.

2Ачан измет едӓрдилӓр Саабийӓ хем оруч тутардылар, Айоз Дух деди: «Айырын Бана Варнавайы хем Саулу о ишӓ, ани Бӓн чаардым оннары»+.

3Оручтан хем дуадан сора койдулар еллерини оннарын ӱстӱнӓ да колвердилӓр оннары.

Саул хем Варнава Кипруда

4Варнава хем Саул, йолланмыш Айоз Духтан, гелдилӓр Селевкийӓ касабасына. Орадан гечтилӓр гемийлӓн Кипру адасына.

5Етиштийнӓн Саламин касабасына, хаберледилӓр Аллахын сӧзӱнӱ иудей синагогаларында. Иоаны алмыштылар йардымӂы кендилеринӓ+.

6Бӱтӱн адайы айкырладылар Паф касабасына кадар. Орада уурадылар бир иудей бӱӱӂӱсӱ, бир йаланӂы пророк ӱстӱнӓ. Онун ады Вариисус+.

7О проконсул[*] Сергий Павлинин, акыллы бир адамын, чевресиндейди. Проконсул чаарды Варнавайы хем Саулу, зерӓ истӓрди ишитсин Аллахын сӧзӱнӱ.

8Ама Вариисус, ангысынын ӧбӱр ады – Елима, «бӱӱӂӱ» маанасында, каршы дурарды оннара, да бакарды саптырсын проконсулу инандан.

9Озаман Саул, ани ады Павли, долу Айоз Духлан, бакты уз онун гӧзлеринӓ да деди:+

10«Адам, долу хертӱрлӱ шалвирликлӓн хем кӧтӱлӱклӓн, диаволун оолу, душман хербир доорулаа! Дургунмайаӂан мы сӓн йалан сӧлемӓӓ Аллахын дӱз йолу ичин?

11Шинди Саабинин ели сана каршы. Сӓн кӧӧр олаӂан да гӧрмейеӂӓн гӱн шафкыны бир парча вакыт». Бирдӓн бир думан, бир караннык чӧктӱ Елиманын ӱстӱнӓ, да о, дӧнӱп ӧтӓӓ-буйаны, аарарды инсаннары, гӧтӱрсӱн ону елиндӓн.

12Ачан проконсул гӧрдӱ, не олду, чок шашты Саабинин ӱӱретмесинӓ да инанды.

Пергӓ хем Писидийа Антиохийа касабаларында

13Павли хем кафадарлары йолландылар гемийлӓн Пафтан да гиттилӓр Пергӓ касабасына, ани Памфилийа ериндӓ. Иоан са айырылды оннардан да дӧндӱ геери Иерусалимӓ+.

14Оннар Пергедӓн чыктылар да, ердӓн ерӓ гезерӓк, гиттилӓр Писидийа Антиохийа касабасына. Ӂумертеси гӱнӱ гирдилӓр синагога ичинӓ да отурдулар.

15Ачан окунурду Закон хем пророкларын йазыларындан, синагоганын ӧндерӂилери йолладылар, ки сорсуннар оннара: «Кардашлар, еер варсайды бир насаадыныз инсана, сӧлейин»+.

16Павли калкты, йапты нышан елиннӓн да деди: «Израилин адамнары хем Аллахтан корканнар, сеслейин!

17Бу халкын, Израилин, Аллахы бизим бобаларымызы айырды да бӱӱк бир миллет йапты, ачан Мысырда йашардылар. Сора Кенди каави елиннӓн орадан оннары чыкарды.

18Кырк йыла йакын дойурду оннары чол ердӓ.

19Еди миллет йок етти Ханаан мемлекетиндӓ, ерлерини пайетти, верип оннара.

20Ондан сора, бир дӧртӱз елли йыл йолларды оннара изметкерлерини пророк Самуилин вакыдына кадар.

21Сора оннар истедилӓр падишах. Аллах верди оннара Саулу, Кисин оолуну, Вениаминин тамызлыындан. О кырк йыл падишахлык етти.

22Ондан сора Аллах калдырды оннара падишах Давиди, ангысы ичин шаатлык етти, дейип: „Булдум бир адам кенди ӱреемӓ гӧрӓ, Иессейин оолуну, Давиди, ангысы йапаӂэк хепсини, не Бӓн истеерим“.

23Давидин сенселесиндӓн Аллах адамасына гӧрӓ калдырды Израил инсанына бир Куртарыӂы – Иисусу.

24Онун гелмесинин ӧнӱ сора Иоан насаат етти хепси Израил инсанына, ани лӓӓзым дӧнсӱннӓр гӱнахларындан Аллаха да ваатиз олсуннар+.

25Иоан кенди изметчилиинин биткисиндӓ деди: „Кимим, сиз санэрсыныз бени? Бӓн диилим Христос, ама бендӓн сора гелер Бириси, Ангысынын бӓн диилим йакышыклы чӧзмӓӓ айак капларыны“+.

26Кардашлар, Авраамын сенселесиндӓн геленнӓр хем Аллахтан корканнар, бизӓ[*] йолланылды хабер бу куртулмак ичин.

27Зерӓ Иерусалимдӓ йашайаннар хем оннарын ӧндерӂилери Иисусу танымадылар, даава кестилӓр Она да бӧлӓ таманнадылар пророкларын сӧзлерини, ани хер ӂумертеси окунэр+.

28Буламадылар ӧлӱм ичин бир да кабаат Онда, ама хеп окадар истедилӓр, ки Пилат ӂезаласын Ону ӧлӱмнӓн+.

29Ачан таманнадылар хепсини, не йазылыйды Онун ичин, индирдилӓр Ону ставроздан да койдулар мезар ичинӓ+.

30Ама Аллах дирилтти Ону ӧлӱдӓн+.

31О чок вакыт гӧстерилди оннара, ким Онуннан барабар Галилейадан Иерусалимӓ гелдийдилӓр, ани бӱӱн Онун шаатлары инсанын ӧнӱндӓ+.

32Биз хаберлеериз сизӓ Ии Хабери, не аданмышты Аллахтан бобаларымыза+.

33О таманнады бу адамасыны бизӓ, Кенди ушакларына, ачан калдырды Иисусу. Ниӂӓ вар йазылы икинӂи Псалмада: „Сӓн Беним Оолумсун, бӱӱн Сенин бобан олдум“.

34Аллах дирилтти Ону ӧлӱдӓн, ӧлӓ ки Онун гӱӱдеси хич бир вакыт чӱрӱмейеӂек, да бунун ичин бӧлӓ деди: „Бӓн бир инанч севгийлӓн давранаӂам Сана, ниӂӓ ададым Давидӓ“+.

35Онуштан башка бир Псалмада деер: „Изин вермейеӂӓн, ки Сенин Айозунун гӱӱдеси чӱрӱсӱн“+.

36Давид, измет едип кенди вакыдында инсана Аллахын ии истедиинӓ гӧрӓ, гечинди, сора гӧмӱлдӱ кенди бобаларын йанында, да гӱӱдеси чӱрӱдӱ+.

37Ама Ону, Кими Аллах дирилтти, Онун гӱӱдеси чӱрӱмеди.

38Ӧлӓ ки, билӓсиниз, кардашлар, ки салт Она верилерӓк сизӓ хаберленер, ани вар ниӂӓ гӱнахларыныз афедилсин,+

39да пакланасыныз хепсиндӓн, недӓн пакламады Моисейин Закону+.

40Онуштан бакын, гелмесин башыныза, не сӧленмиш пророклардан:

41„Бакын сиз, гӱлмӓӓ аланнар, шашын хем йок олун, зерӓ йапэрым Бӓн ӧлӓ иш сизин вакытта, ани хич инанмайаӂэйдыныз, еер биркимсей сӧлесейди сизӓ“».

42Оннар синагогадан чыктыйнан дышары, инсан йалварарды, ки гелӓн ӂумертесинӓ дӓ лафетсиннӓр хеп бу ишлӓр ичин.

43Ачан топланты даалышты, чок иудей хем динни йабанӂылар, ким дӧнмӱштӱ иудей дининӓ, гиттилӓр Павлинин хем Варнаванын ардына, ангылары дурдулар лафа оннарлан да бакардылар инандырмаа оннары, ки илери доору верилсиннӓр Аллахын иивергисинӓ+.

44Гелӓн ӂумертеси йакын бӱтӱн касаба инсаны топланды сеслемӓӓ Саабинин сӧзӱнӱ.

45Иудейлӓр, гӧрӱп калабалыы, кыскандылар. Каршы лафеттилӓр Павлинин сӧзлеринӓ хем кӧтӱледилӓр ону+.

46Ама Павли хем Варнава гиргин дедилӓр: «Илкин сизӓ лӓӓзымды сӧленсин Аллахын сӧзӱ, ама чӱнкӱ сиз ону рет едерсиниз да истӓмеерсиниз каблетмӓӓ дивеч йашамак, онуштан биз дӧнериз башка миллетлерӓ+.

47Зерӓ бӧлӓ сымарлады бизӓ Сааби: „Койдум сени шафк едӓсин миллетлерӓ да куртулмайы гӧтӱрӓсин ерин кенарынадан“»+.

48Иудей олмайаннар, ачан ишиттилӓр буну, севиндилӓр хем метиннедилӓр Саабинин сӧзӱнӱ, да хепси, ким сыраланмышты дивеч йашамак ичин, инандылар.

49Саабинин сӧзӱ бӱтӱн мемлекеттӓ даалды.

50Ама иудейлӓр дебрештирдилӓр динни карылары, анылмышлары касабада, хем касабанын ӧндерӂилерини. Башладылар кооламаа Павлийи хем Варнавайы да уураттылар оннары кенди ерлериндӓн+.

51Павли хем Варнава силктилӓр тозлары айакларындан, оннара азар гиби, да гиттилӓр Иконийа касабасына+.

52Бу вакыт ӱӱрениӂилӓр севинмеликлӓн хем Айоз Духлан долуйдулар+.

14

Иконийада

14^1Иконийа касабасында хеп бутӱрлӱ олду. Павли хем Варнава гирдилӓр иудей синагогасына да лафеттилӓр ӧлӓ, ани инанды чок инсан иудейлердӓн хем урумнардан+.

2Ама о иудейлӓр, ангылары инанмадылар, дебрештирдилӓр тайфӓннары да чевирдилӓр оннарын ӱреклерини кардашлара каршы.

3Хеп окадар чок вакыт калып орада, лафеттилӓр кыйышмаклан Сааби ичин, Ангысы инандырырды сӧзӱ Кенди иивергиси ичин да верирди кувет, оннарын еллериннӓн йапылсын мераклы нышаннар хем шашмаклы ишлӓр+.

4Инсан касаба ичиндӓ бӧлӱндӱ. Кимиси иудейлерин, кимиси апостолларын тарафындайды+.

5Тайфӓннар хем иудейлӓр заабитлериннӓн билӓ неетлендилӓр зеетлесиннӓр да ӧлдӱрсӱннӓр ташлан апостоллары.

6Апостоллар аннадылар буну да качтылар Ликаонийа, Листра хем Дервийа касабаларына хем долай ерлеринӓ+.

7Бу ерлердӓ оннар аннаттылар Ии Хабери.

Листрада хем Дервийада

8Листра касабасында варды бир адам, сакат айакларындан. О дуумактан хич гезмемишти+.

9О, отуруп ердӓ, сеслӓрди, не сӧлеер Павли. Павли бакты уз онун гӧзлеринӓ, гӧрдӱ, ани онда вар инан саа олмаа дейни,+

10да бӱӱк бир сеслӓн она деди: «Сана деерим, Сааби Иисус Христозун адыннан, калк айакча!» О адам чабук калкты айакча да башлады гезмӓӓ+.

11Инсаннар, гӧрӱп, не йапты Павли, калдырдылар бир бӱӱк сес да Ликаон дилиндӓ дедилӓр: «Аллахлар индилӓр арамыза адама бензӓр!»+

12Варнавайа ад койдулар Зевс, ама Павлийӓ Ермис, зерӓ бу лафетмеклердӓ кулланыӂыйды.

13Зевсин айоз бинасы булунарды касабанын хемен дышында. Зевсин попазы гетирди айоз бина токатларына ӧкӱзлери хем фенецлери, истейип инсаннан барабар курбан гетирсин.

14Ама апостоллар, Варнава хем Павли, ишидип буну, йырттылар кенди рубаларыны коркудан, хызландылар инсан ичинӓ да баардылар:+

15«Адамнар, нечин буну йапэрсыныз? Биз сизин гиби инсаныз. Биз сизӓ ии хабер гетирериз, ки дӧнӓсиниз бошуна ишлердӓн дири Аллаха, Она, Ким йаратты гӧкӱ, ери, денизи хем хепсини, не вар оннарда+.

16Аллах евелки вакытларда бракты, хепси миллетлӓр гитсиннӓр кенди йолларында.

17Ама хич дургунмады шаатлык вермӓӓ кендиси ичин, зерӓ йапты иилик, верди йаамур гӧктӓн хем берекет, боллуктан имӓк верди хем севиндирди ӱреклеринизи»+.

18Бу лафларлан билӓ хемен-хемен дургудабилдилӓр инсаны курбан гетирмектӓн оннара.

19Антиохийа хем Иконийа касабаларындан гелди биркач иудей да, инсаны кенди тарафларына чекип, дӱӱдӱлӓр Павлийи ташлан, сора санарак, ани ӧлдӱ, сӱрӱдӱлӓр касабадан дышары+.

20Ама Павлинин ӱӱрениӂилери топландылар долайына, да о, калкып, гирди касаба ичинӓ. Икинӂи гӱнӱ Варнавайлан гиттилӓр Дервийа касабасына.

21Аннаттылар Ии Хабери бу касабада да едендилӓр чок ӱӱрениӂи.

Антиохийа касабасына дӧнӱш

Сора дӧндӱлӓр геери Листра, Иконийа хем Антиохийа касабаларына.

22Ӱӱрениӂилери духча каавиледилӓр хем ӱреклендирдилӓр, ки инанда калсыннар. Дедилӓр, ани лӓӓзым чок аӂылардан гечелим, ки Аллахын Падишахлыына гирӓбилелим+.

23Хербир клиседӓ айырдылар пресвитерлери, дуа едип хем оруч тутуп, вердилӓр оннары Саабинин елинӓ, Ангысына инандылар+.

24Ондан сора гечтилӓр Писидийадан да етиштилӓр Памфилийа еринӓ.

25Хаберледилӓр Саабинин сӧзӱнӱ Пергӓ касабасында, сора гиттилӓр Атталийа касабасына.

26Орадан гемийлӓн ӱздӱлӓр Антиохийа касабасына, нередӓ баштан верилмиштилӓр Аллахын иивергисинӓ о иш ичин, не шинди таманнадылар+.

27Етишип орайы, топладылар клисейи да аннаттылар хепсини, не Аллах йапты оннарлан хем ниӂӓ ачты башка миллетлерӓ инан капусуну.

28Орада калдылар ӱӱрениӂилӓрлӓн чок вакыт.

15

Иерусалимдӓ топланты кесиклик ичин

15^1Кимиси, Иудейадан геленнӓр, ӱӱредӓрдилӓр кардашлары, ани, еер кесиклик йапмарсайдылар Моисейин сырасына гӧрӓ, йок насыл куртулсуннар.

2Оннарын хем Павлийлӓн Варнаванын арасында олду бӱӱк кавга хем дартышмак. Кардашлар онун ичин карарладылар, ани Павлийлӓн Варнава хем таа биркач адам оннардан, гитсиннӓр апостоллара хем пресвитерлерӓ Иерусалимӓ да сорсуннар бунун ичин+.

3Клисӓ оннары йола гечирдиктӓн сора оннар гечти Финикийадан хем Самарийадан, сӧлейерӓк, ниӂӓ тайфӓннар Аллаха дӧндӱлӓр. Бунуннан чок севиндирдилӓр хепси кардашлары.

4Етиштилӓр Иерусалимӓ, кабул олдулар клиседӓн, апостоллардан хем пресвитерлердӓн. Аннаттылар хепсини, не Аллах йапты оннарлан, /хем ниӂӓ тайфӓннара ачылды инан капусу/.

5Озаман кимиси инанӂылардан, фарисейлерин бӧлӱмӱндӓн, калктылар да дедилӓр: «Тайфӓннар, ким инанды, лӓӓзым каблетсиннӓр кесиклик хем тутсуннар Моисейин Законуну».

6Апостоллар хем пресвитерлӓр топландылар, ки баксыннар бу сорушу.

7Чок лафтан сора Петри, калкып, деди: «Кардашлар, билерсиниз, ани Аллах бир парча вакыт геери сизин араныздан бени айырды, ки беним аазымдан тайфӓннар Аллахын сӧзӱнӱ ишитсиннӓр да Ии Хабери инансыннар+.

8Аллах, Ангысы билер херкезин ӱреени, гӧстерди, ани кабледер оннары, баашлайып оннара Айоз Духу, ниӂӓ дӓ бизӓ+.

9Оннарын хем бизим арамызда хич бир айырмак йапмады. Инаннан паклады оннарын ӱреклерини+.

10Шинди нечин сиз денеерсиниз Аллахы да истеерсиниз коймаа ӱӱрениӂилерин бойнусуна бир бойундурук, ангысыны ташыйамады не бизим бобаларымыз, не дӓ биз+?

11Биз инанэрыз, ани ниӂӓ биз, хеп ӧлӓ оннар да, куртулэрыз Сааби Иисус Христозун иивергисиннӓн»+.

12Хепси инсан сусту да сеследилӓр Варнавайы хем Павлийи. Буннар аннаттылар хепси нышаннар ичин хем шашмаклы ишлӓр ичин, ани Аллах оннарын йардымыннан тайфӓннарын арасында йапты.

13Оннарын лафындан сора Иаков алды лафы да деди: «Кардашлар, сеслейиниз бени!+

14Симон аннатты, ниӂӓ Аллах да баштан бакышыны тайфӓннара чевирди, ки оннарын арасындан топласын Кенди адына бир халк.

15Ниӂӓ пророкларын сӧзлери дӓ йазылы:

16„Ондан сора дӧнеӂӓм да енидӓн калдыраӂам Давидин евини, енидӓн йапаӂам йыкынтыларыны да еринӓ ерлештиреӂӓм,

17ки аарасыннар Саабийи калан инсаннар хем хепси миллетлӓр, ангыларыны чаардым, Беним олсуннар дейни,

18деер Сааби“, ани баштан билдирди буннары.

19Онуштан бӓн сайэрым, ки дӱшмеер йапалым зорлук тайфӓннара, ким дӧнер Аллаха.

20Ама йазалым оннара, корунсуннар имеклердӓн, ани мындарланмыш идолларлан, буулмуш хайван етиндӓн, кандан, хем ороспулуктан, /йапмасыннар башкасына ону, не истӓмеерлӓр кендилеринӓ/+.

21Чӱнкӱ таа евел вакытлардан хербир касабада вар адамнар, ангылары насаат едерлӓр Моисейин Законуну, ани окунэр хер ӂумертеси синагогаларда».

Апостолларын кийады

22Озаман апостоллар хем пресвитерлӓр хем бӱтӱн клисӓ кайыл олдулар, айырсыннар кенди араларындан биркач киши да йолласыннар оннары геери Антиохийайа Павлийлӓн хем Варнавайлан барабар. Айырдылар Иудайы, ангысына деерлӓр Варсава, хем Силайы – сайгылы адамнары кардашларын арасында+.

23Йазып, йолладылар оннарлан бӧлӓ бир кийат: «Биз, апостоллар хем пресвитерлӓр хем кардашлар, селӓм йоллээрыз сизӓ, тайфӓннардан кардашлара, Антиохийада, Сирийада хем Киликийада йашайаннара.

24Биз ишиттик, ани кими инсаннар, ким бизим арамыздан чыкты, ама биздӓн йолланмадылар, сизи раатсыз едерлӓр ӧлӓ лафларлан да долаштырэрлар сизи, /ӱӱредерӓк сизи кесиклик кабледӓсиниз хем тутасыныз Моисейин законуну/+.

25Онуштан биз хепсимиз аннаштык айыралым биркач адам да йоллайалым сизӓ бизим севгили Варнавайлан хем Павлийлӓн барабар,

26оннарлан, ким койду орталаа кенди йашамасыны бизим Сааби Иисус Христозун ады ичин.

27Ӧлӓ, ки йоллээрыз Иудайы хем Силайы сизӓ, ангылары аннадаӂэклар хеп бу сорулар ичин ааздан.

28Зерӓ Айоз Дух хем биз ии сайдык, ки коймайалым сизӓ башка бир аарлык, лӓӓзымны ишлердӓн каарӓ:+

29корунасыныз имеклердӓн, ани баашланмыш идоллара, кандан, буулмуш хайван етиндӓн, хем ороспулуктан, /да йапмайасыныз башкасына, не истӓмеерсиниз кендинизӓ/. Буннардан корунарсайдыныз, ии йапаӂэныз».

30Оннар, йола чыкып, Антиохийа касабасына гиттилӓр, нередӓ топлайып инсаны, кийады вердилӓр.

31Оннар, окуйуп, севиндилӓр бу ӱреклендириӂи насаат ичин.

32Иуда хем Сила, ангылар кендилери дӓ пророктулар, гиргиннеттилӓр кардашлары, каавилендирип тӱрлӱ лафлан+.

33Бир парча вакыттан сора кардашлары услулуклан колвердилӓр, ки геери дӧнсӱннӓр оннара, кимдӓн йолланмыштылар.

/ 34Ама Сила са орада калсын таа ии. Иуда йалныз Иерусалимӓ геери дӧндӱ./

35Павли хем Варнава калдылар Антиохийада, ӱӱреттилӓр инсаны да башка чок кишилӓрлӓн билӓ аннаттылар ии хабери Саабинин сӧзӱ ичин+.

Павли хем Варнаванын аннашмазлыы

36Биркач гӱндӓн сора Павли деди Варнавайа: «Хайди, гиделим енидӓн да долашалым кардашларымызы хербир касабада, нередӓ насаат еттик Саабинин сӧзӱнӱ. Бакалым, оннар насыл йашээрлар».

37Варнава истӓрди, алсыннар оннарлан Иоаны, ангысына денилер Марк,+

38ама Павли сайарды, ки ии олмайаӂэк алсыннар ону, ким атылды оннардан Памфилийада да ишӓ гитмеди+.

39Олду ӧлӓ бӱӱк бир кавга, ани сонда айырылдылар бири-бириндӓн. Варнава алды Маркы, да гемийлӓн ӱздӱлӓр Кипру адасына.

40Ама Павли айырды Силайы, да кардашлар, верип оннары Саабинин иивергисинӓ, йола гиттилӓр+.

41Гечип Сирийадан хем Киликийадан, каавиледилӓр клиселери.

16

Тимофей

16^1Сонда Павли етишти Дервийа хем Листра касабаларына. Орада варды бир ӱӱрениӂи, ады Тимофей. Онун анасы бир инанӂы кары иудейлердӓн, ама бобасы урумнарданды+.

2Кардашлар Листра хем Иконийа касабаларындан Тимофейи мететтилӓр.

3Павли, чӱнкӱ истӓрди ону алсын кендисиннӓн, йаптырды она кесиклик, иудейлерин бетеринӓ, ангылары йашардылар орада, зерӓ хепси билӓрди, ани онун бобасы урум+.

4Гечерӓк касабалардан, оннар ӱӱреттилӓр кардашлары кайыл олсуннар карара, не алмыштылар апостоллар хем пресвитерлӓр Иерусалимдӓ+.

5Бутакым клиселӓр каавиленӓрдилӓр инанда, да гӱн гӱндӓн зееделенӓрди сайысы+.

Павлинин гӧрӱмӱ Македонийа ичин

6Айоз Дух бракмады оннары, насаат етсиннӓр Аллахын сӧзӱнӱ Асийада, онуштан гечтилӓр Фригийа хем Галатийа ерлериндӓн+.

7Етиштийнӓн Мисийа сынырына, истедилӓр гитмӓӓ Вифинийайа, ама Иисусун Духу изин вермеди+.

8Гечтилӓр Мисийадан да гиттилӓр Троада касабасына+.

9Павли геӂӓ гӧрдӱ бир гӧрӱм. Бир адам Македонийадан, ӧнӱндӓ дуруп, йалварарды: «Геч Македонийайа да йардым ет бизӓ».

10Павлинин гӧрӱмӱндӓн сора биз хемен бактык гиделим Македонийайа, зерӓ аннадык, ани Аллах чаарэр бизи, ки орада аннадалым Ии Хабери.

Лидийа Ии Хабери инанэр

11Йолланып Троада касабасындан, биз ӱздӱк гемийлӓн уз Самофракийа адасына, икинӂи гӱнӱ етиштик Неаполис касабасына.

12Ордан гиттик Филип касабасына, ангысы Рома колонийасы Македонийанын илк бӧлӱмӱндӓ. Бу касабада дурдук биркач гӱн+.

13Ӂумертеси гӱнӱ чыктык касаба токатларындан дышары бир акарсу бойуна, нередӓ дӱшӱндӱк, бир дуа ери вар. Отуруп орада, башладык лафетмӓӓ карыларлан, ани гелдилӓр.

14Аллахтан коркан бир кары, ады Лидийа, кып-кырмызы без сатыӂысыйды Фийатира касабасындан, сеслӓрди бизи. Сааби ачты онун ӱреени, ки есап алсын Павлинин лафларыны+.

15О хем евдекилери ваатиз олдуктан сора йалварып деди бизӓ: «Еер бени инанӂы Саабийӓ кабледирсениз, гелин евимӓ да калын бендӓ». Да чевирди бизи+.

Павли хем Сила капанда

16Бир сыра олду, ачан гидӓрдик дуа еринӓ, каршы чыкты бизӓ бир изметкӓр-кыз, ангысында варды фалӂылык духу. О фалӂылыыннан бӱӱк казанч гетирӓрди чорбаӂыларына.

17Такышып Павлинин хем бизим ардымыза, бу изметкӓр-кыз баарарды: «Бу инсаннар Пек ӱӱсек Аллахын чыраклары, ангылары хаберлеерлӓр сизӓ куртулмак йолуну».

18Буну чок сыра йапты. Павли, быкып, ӱфкеленди, дӧндӱ да деди фена духа: «Иисус Христозун адыннан деерим, чык ондан!» Фена дух чыкты о кыпымда+.

19Чорбаӂылары, гӧрӱп, ани кайбелди казанчтан умутлары, туттулар Павлийи хем Силайы да сӱрӱдӱлӓр меркез мейдана, касабанын заабитлеринӓ,

20Верип оннарын елинӓ, дедилӓр: «Бу адамнар, иудейлӓр, дебрештирерлӓр инсаны бизим касабада.

21Оннар ӱӱредерлӓр адетлери, не биз, ромалылар, дӱшмеер кабледелим хем дӓ таманнайалым».

22Инсан калкты Павлийӓ хем Силайа каршы. Заабитлӓр, йырттырып оннарын рубаларыны, сымарладылар дӱӱсӱннӓр оннары фышканнан+.

23Пек кӧтӱ дӱӱйӱп, аттылар сора оннары капана. Сымарладылар зындан бекчисинӓ, ки баксын, ии корусун оннары.

24Кабледип бу емири, бекчи капады оннары зынданын ичйандакы бӧлмесинӓ да айакларыны букааларлан китледи+.

25Йакын геӂӓ йарысы Павли хем Сила дуа едӓрдилӓр хем Аллахы метедӓрдилӓр, капанӂылар да оннары сеслӓрдилӓр.

26Ап-ансыздан олду ӧлӓ бир бӱӱк ер тепремеси, ани зындан салланды темелӓдӓн. Бирдӓн хепси капулар ачылды, хепси букаалар чӧзӱлдӱ+.

27Зындан бекчиси уйанды, гӧрӱп зынданын капуларыны ачык, чыкарды кылыӂыны кенди-кендини ӧлдӱрсӱн, чӱнкӱ санды, ани капанӂылар качты+.

28Павли пек баарды: «Йапма кендинӓ зарар, зерӓ биз хепсимиз бурадайыз!»

29Бекчи истеди шафк, качарак гирди ичйанына, да титирейерӓк дӱштӱ Павлинин хем Силанын айакларына+.

30Чыкарып оннары дышары, деди: «Чорбаӂыларым, не дӱшер йапайым, ки куртулайым?»+

31Оннар дедилӓр: «Инан Сааби Иисус Христоза да куртулаӂан сӓн хем бӱтӱн сенин евин»+.

32Насаат еттилӓр Саабинин сӧзӱнӱ она хем хепсинӓ, ким онун евиндӓйди.

33О геӂӓ бекчи алып-йыкады оннарын йараларыны, да осаат ваатиз олду кендиси хем хепси онун евдекилери+.

34Павлийи хем Силайы кенди евинӓ буйур етти, софра оннара койду да севинди бӱтӱн евиннӓн, ани Аллаха инанды+.

Павли хем Сила колверилер

35Ачан айдыннанды, заабитлӓр йолладылар изметчилерини, ани фышкан ташыйарды, десиннӓр: «Салвер о адамнары».

36Зындан бекчиси сӧледи буну Павлийӓ да деди: «Заабитлӓр хабер йолладылар, ки колверейим сизи. Онуштан чыкын шинди да гидин услулукта».

37Ама Павли деди оннара: «Бизи, Рома ватандашларыны, даавасыз хепсинин ӧнӱндӓ дӱӱдӱлӓр фышканнан, сора кападылар зындана, ама шинди бакэрлар, саклы салверсиннӓр ми? Олмаз бӧлӓ, ко кендилери гелип-чыкарсыннар бизи»+.

38Изметчилӓр сӧледилӓр бу лафлары заабитлерӓ. Заабитлӓр корктулар, ишидип, ани оннар Рома ватандашларыймыш.

39Гелдилӓр, афетмӓк истедилӓр, чыкардылар капандан да, йалварып оннара, дедилӓр гитсиннӓр касабадан+.

40Павли хем Сила, чыкып зындандан, гиттилӓр Лидийанын евинӓ. Орада гӧрӱштӱлӓр кардашларлан, гиргиннеттилӓр оннары, сора йола гиттилӓр+.

17

Салоник касабасында

17^1Амфиполис хем Аполлонийа касабаларындан гечтиктӓн сора Павли хем Сила гелдилӓр Салоник касабасына, нередӓ варды иудейлерин синагогасы.+

2Павли, алышмасына гӧрӓ, гирди синагога ичинӓ да ӱч ӂумертеси оннарлан лафетти, окуйарак Айоз Йазылардан.+

3Ачыклады да гӧстерди оннара, ани Христос лӓӓзымды зеетленсин да ӧлдӱктӓн сора дирилсин. «Бу Иисус, Ангысы ичин сизӓ хаберлеерим, О Христос», – дейӓрди о+.

4Кимиси оннардан, бӱӱк бир сӱрӱ урум, ани коркардылар Аллахтан, хем анылмыш карылардан биркачы, инандылар да гечтилӓр Павлинин хем Силанын тарафына.

5Ама иудейлӓр, ким инанмады, кысканмактан алдылар сокаклардан кими йарамаз инсаннардан, олду бӱӱк калабалык, да дебрештирдилӓр касабайы. Ӱӱштӱлӓр Иасонун евинӓ, бактылар Павлийи хем Силайы чыкармаа инсанын ӧнӱнӓ+.

6Ама буламадылар да сӱрӱдӱлӓр Иасону хем таа биркач кардашы касабанын заабитлери ӧнӱнӓ, баарып: «Буннар буландырэрлар бӱтӱн дӱннейи, шинди гелдилӓр бурайы да.

7Иасон конаклаа каблетти оннары. Хепси каршы дурэрлар Кесарын сымарламасына. Деерлӓр, ани вармыш бир башка падишах – Иисус»+.

8Бӧлӓ лафларлан иудейлӓр дебрештирӓрдилӓр инсаны хем касабанын заабитлерини.

9Заабитлӓр салвердилӓр Иасону хем ӧбӱрлерини салт ондан сора, ачан пара алдылар.

Верийа касабасында

10Геӂӓ кардашлар алатлан йолладылар Павлийи хем Силайы Верийа касабасына. Ачан етиштилӓр орайы, гирдилӓр иудейлерин синагогаларына.

11Буннар таа ачык фикирлийдилӓр, некадар иудейлӓр Салониктӓ. Оннар каблеттилӓр Аллахын сӧзӱнӱ бӱӱк хавезлӓн. Хер гӱн, аараштырып Айоз Йазылары, бакардылар аннасыннар, ӧлӓ ми, ниӂӓ сӧленер.

12Оннардан чойу инандылар хем бир сӱрӱ урум кары-адам ии инсаннардан.

13Ама иудейлӓр Салоник касабасындан, ачан аннадылар, ани Павли насаат едер Аллахын сӧзӱнӱ Верийа касабасында да, гелдилӓр орайы карышмалык йапсыннар хем инсаны дебрештирсиннӓр.

14Кардашлар алатлан йолладылар Павлийи дениз кенарына, ама Сила хем Тимофей калдылар Верийада.

Павли Афина касабасында

15Павлийлӓн гиденнӓр ону гечирдилӓр Афина касабасынадан. Сора дӧндӱлӓр геери бир сымарламаклан, ки Сила хем Тимофей гитсиннӓр Павлийӓ некадар таа тез.

16Павли, беклӓркӓн оннары Афина касабасында, духунда дерин бир аӂы дуйду, гӧрӱп касабайы, долу идоллан+.

17Синагога ичиндӓ лафедӓрди иудейлӓрлӓн хем Аллахтан коркан инсаннан. Мейданда лафедӓрди хер гӱн, киминнӓн каршы гелӓрди.

18Кимиси Эпикур хем Стоик философларындан онуннан атышмаа башладылар. Кимиси дейӓрди: «Не истеер сӧлесин бу бошуна лафедӓн?» Башкалары, ишидип, ани о аннадэр хабери Иисус ичин хем Онун дирилмеси ичин, дедилӓр: «Аллелем, о насаат едер йабанӂы аллахлар ичин».

19Алып гӧтӱрдӱлӓр ону Ареопага[*] да дедилӓр: «Вар мы ниӂӓ ӱӱренелим, насыл ени ӱӱретмӓк сӓн насаат едерсин+?

20Сӓн сӧлеерсин кими фасыл ишлӓр ичин. Истеериз билмӓӓ, буннарын аннамасы недир?»

21Зерӓ хепси Афиналылар хем ким орада йабанӂылардан бӱтӱн хайлак вакыды гечирип сӧлӓрдилӓр хем сеслӓрдилӓр сон ени хаберлери.

Павли Ареопагда

22Павли дурду Ареопагын ортасында да деди: «Афиналылар! Бӓн гӧрерим, ани хер тарафтан пек инанӂыйсыныз.

23Гезинип, бактым, нейӓ баш иилдерсиниз, уурадым бир курбаннык ӱстӱнӓ, нередӓ йазылы: „Билинмейӓн бир Аллаха“. Бу Аллахы, кими сиз билмейерӓк икрамнээрсыныз, Ону сизӓ хаберлеерим.

24Бу Аллах, Ким йаратты дӱннейи хем хепсини, не вар, Одур, гӧкӱн хем ерин Саабиси. О йашамээр адам елиннӓн йапылы йапыларда+.

25Она измет етмӓӓ йоктур ниӂӓ адам елиннӓн, ниӂӓ ачан Онун олур лӓӓзымныы бишей ичин. О Кендиси хепси инсана йашамак, солук хем хепсини, не лӓӓзым, верер+.

26О бир инсандан йаратты хепси миллетлери, йашасыннар бӱтӱн ер ӱстӱндӓ. Сыралады белли вакытлары хем сынырлары, нередӓ лӓӓзым йашасыннар,+

27ки аарасыннар Аллахы да, еллериннӓн йоклайарак булсуннар, макар ки Аллах диил узак биздӓн.

28Биз Онда йашээрыз, гезериз, булунэрыз, ниӂӓ сизин пеетчилердӓн бириси деди: „Биз дӓ Ондан чекилериз“.

29Ӧлейсӓ, ки Аллахтан чекилериз, дӱшмеер саналым, ани Аллах бензеер алтына, гӱмӱшӓ еки таша, ани йапылмыш адам фикириннӓн хем беӂермесиннӓн.

30Аллах коймээр есаба билмезлик вакыды гечмиштӓн, ама бӱӱн хепси инсана херердӓ сымарлээр, дӧнсӱннӓр Она гӱнахларындан+.

31Зерӓ О белли етти бир гӱн, незаман даава кесеӂек дӱннейӓ доорулаа гӧрӓ бир Адамын араӂылыыннан, Кими О Кенди айырды. Ки инандырабилсин хепси инсаны, Ону дирилтти ӧлӱдӓн»+.

32Ӧлӱдӓн дирилмӓк ичин ишидип, оннарын кимиси башлады гӱлмӓӓ алмаа, ама башкалары дедилӓр: «Бунун ичин сеслӓриз сени башка керӓ».

33Бутакым, Павли чыкты оннарын арасындан.

34Ама хеп окадар кимиси, гечип онун тарафына, инандылар. Буннарын арасында Дионисий, Ареопагын азасы, бир кары, ады Дамар, хем оннарлан башкалары да.

18

Коринф касабасында

18^1Ондан сора Павли, Афинайы бракып, гитти Коринф касабасына.

2Орада булду бир иудей, ады Акила, ани дууду Понт долайында. О аз ӧнӂӓ Италийадан гелмишти карысыннан, Прискиллайлан, зерӓ император Клавдий сымарладыйды хепси иудейлӓр Рома касабасындан гитсиннӓр. Павли оннара гитти+.

3Чӱнкӱ оннарын занаатлары биртӱрлӱйдӱ, Павли оннарда калып, барабар ишледи. Оннарын занаатлары чадыр курмасыйды.

4Хер ӂумертеси Павли лафедӓрди синагогада да инандырарды хем иудейлери, хем урумнары+.

5Ачан Сила хем Тимофей гелдилӓр Македонийадан, Павли хептӓн верилди шаатлык етсин иудейлерӓ, аннадып оннара, ани Иисус – Христос+.

6Чӱнкӱ иудейлӓр каршы дурарды хем кӧтӱлӓрди, Павли силкти рубаларыны азар гиби да деди: «Сиз ӂуваплыы кенди башыныза алэрсыныз, бӓн кабаатсызым. Бӱӱндӓн беери гидерим йабанӂылара»+.

7Ордан чыктыктан сора гирди бир Аллахтан коркан адамын евинӓ, ады Титий Иуст. Онун еви синагоганын йанындайды.

8Крисп, синагоганын ӧндерӂисийди, Саабийӓ бӱтӱн евиннӓн инанды. Коринфлилердӓн чок инсан Павлийи ишиттилӓр, инандылар да ваатиз олдулар+.

9Геӂӓ вакыды бир гӧрӱмдӓ Сааби деди Павлийӓ: «Коркма, илери доору лафет да хич сусма!

10Бӓн сениннӓним, кимсей елини сана койамайаӂэк, ки кӧтӱлӱк йапсын дейни, зерӓ Беним вар чок инсаным бу касабада».

11Павли калды орада бир бучук йыл, ӱӱредерӓк оннары Аллахын сӧзӱнӱ.

12Ачан Галлион олду проконсул Ахайада, иудейлӓр бирликтӓ калктылар Павлийӓ каршы да гӧтӱрдӱлӓр ону даава еринӓ.

13Оннар дедилӓр: «Бу адам инандырэр инсаны, баш иилтсиннӓр Аллаха закона каршы».

14Ачан Павли истеди лафетмӓӓ, Галлион деди иудейлерӓ: «Иудейлӓр! Еер олайды бир хаксызлык йада бир аар кабаат, озаман бӓн сабурлуклан сеслейеӂейдим.

15Ама чӱнкӱ кавга олэр лафлар ичин, адлар ичин хем кенди законунуз ичин, бу ишлери бакын кендиниз. Бӓн хич истӓмеерим карышмаа буннара»+.

16Ууратты оннары даава скемнеси ериндӓн.

17Озаман хепси /урумнар/ туттулар Сосфени, синагоганын ӧндерӂисини, да дӱӱдӱлӓр ону даава скемнеси ӧнӱндӓ, ама Галлион буну хич есап алмады.

Павли дӧнер Антиохийа касабасына

18Павли калды хайли вакыт кардашларлан, сора сӧледи оннара «калын саалыӂаклан» да йола чыкты гемийлӓн Сирийа ерлеринӓ доору. Онуннан билӓ гитти Прискилла хем Акила да. Ӧнӂӓ Павли кырктырды башыны Кенхрейада бир аданмак ичин, ани адамышты Аллаха+.

19Етишип Ефес касабасына, Павли бракты оннары орада, ама кендиси гирди синагогайа да лафетти иудейлӓрлӓн+.

20Оннар йалвардылар она, ки калсын орада таа чок вакыт, ама о истӓмеди.

21«Калын саалыӂаклан» сӧледи хем деди: «/Бӓн мутлак лӓӓзым Иерусалимдӓ гечирейим гелӓн йортуйу, сора,/ еер олурсайды Аллахын истедии, сизӓ геери дӧнеӂӓм», да гемийлӓн гитти Ефес касабасындан. /Акила хем Прискилла калдылар Ефестӓ./+

22Гелип Кесарийа касабасына, сора Иерусалимӓ гитти долашты орадакы клисейи, сонда дӧндӱ Антиохийа касабасына.

23Бир парча вакыттан сора орадан йола чыкты да гечти сыравардыр Галатийа хем Фригийа ерлериндӓн, каавилейерӓк хепси ӱӱрениӂилери+.

Аполлос

24Бир иудей, ады Аполлос, дуумасы Александрийа касабасында, бир лаф устасы, ани ии билӓрди Айоз Йазылары, гелди Ефес касабасына+.

25О ӱӱренмишти Саабинин йолуну да хашлак духлан насаат едӓрди Иисус ичин, макар ки билӓрди саде Иоанын ваатизлиини+.

26Чекетти гиргин лафетмӓӓ синагогада. Сеслейип ону, Прискилла хем Акила алдылар ону кендилериннӓн да аннаттылар она таа йакындан Аллахын йолуну+.

27Ачан Аполлос истеди гитмӓӓ Ахайа ерлеринӓ, кардашлар она ӱрек вердилӓр. Йолладылар кийат орадакы ӱӱрениӂилерӓ, ки каблетсиннӓр ону. О, етишип орайы, чок йардым етти Аллахын иивергисиннӓн инанӂылара+.

28Зерӓ о хепси инсанын ӧнӱндӓ куветлӓн енсӓрди иудейлери да ачарды Айоз Йазылардан доорулуу, ани Иисус – Христос Кендиси+.

19

Ефес касабасында

19^1Ачан Аполлос Коринф касабасындайды, Павли гечти ич долайлардан да гелди Ефес касабасына. Орада булду биркач ӱӱрениӂи+.

2О сорду оннара: «Каблеттиниз ми Айоз Духу, ачан инандыныз?» Оннар ӂувап еттилӓр: «Биз хич ишитмедик Айоз Дух ичин».

3Озаман сорду: «Е не ваатизликлӓн ваатиз олдунуз?» Оннар ӂувап еттилӓр: «Иоанын ваатизлииннӓн»+.

4Павли деди: «Иоан ваатиз едӓрди оннары, ким дӧнӓрди гӱнахларындан Аллаха. О сӧлӓрди инсана, инансыннар ондан сора Геленӓ, Она, Кимӓ денер Иисус»+.

5Ишидип буну, ваатиз олдулар Сааби Иисусун адына+.

6Ачан Павли койду еллерини оннарын ӱстӱнӓ, инди Айоз Дух, да оннар башладылар башка диллердӓ лафетмӓӓ хем пророклук етмӓӓ+.

7Оннар хепси бир оники адамды.

8Сора гирди синагога ичинӓ да ӱч ай инсана коркусуз аннадарды хем инандырарды Аллахын Падишахлыыны+.

9Ама чӱнкӱ бир бойу четиннеттилӓр ӱреклерини да инанмадылар, фена лафедерӓк инсанын ӧнӱндӓ Аллахын йолуну, Павли бракты оннары, айырды кенди ӱӱрениӂилерини да хер гӱн лафедӓрди Тиранын салонунда.

10Бӧлӓ тутту ики йыла кадар. Ӧлӓ хепси Асийада, хем иудейлӓр, хем урумнар, ишиттилӓр Аллахын сӧзӱнӱ.

11Аллах йапты гӧрӱлмемиш кудретли ишлӓр Павлинин еллериннӓн.

12Она кадар, ани басмалар йада парчалар, нейӓ диимишти о, ачан гӧтӱрӱлӱп койулурду хасталара, оннар алышарды хасталыктан хем фена духлардан куртулурду+.

13Кимиси иудей бӱӱӂӱлердӓн, ани ердӓн ерӓ гезӓрдилӓр, бактылар файдаланмаа Сааби Иисусун адыннан, ки алыштырсыннар, кимдӓ варды фена дух, дейерӓк: «Емир едерим сизӓ Иисусун адыннан, Ангысыны Павли хаберлеер, дышары чыкасыныз»+.

14Буну йапарды Скева адлы бир иудей бӱӱк попазын еди оолу.

15Ама фена дух ӂувап етти: «Иисусу таныйэрым, Павлийи да билерим, ама сиз кимсиниз?»+

16О адам, кимдӓ варды фена дух, атылды оннарын ӱстӱнӓ да хепсини, ӱстелейип, ӧлӓ енседи, ани оннар чыплак хем йаралы качтылар о евдӓн.

17Бу олуш ичин хабер етишти хепси иудейлерӓ хем урумнара, ангылары йашардылар Ефес касабасында. Бир корку хепсини алды, да Сааби Иисусун ады бӱӱк бир сайгы казанды.

18Чойу оннардан, ким инанды, гелӓрдилӓр, шаатлык едип, ачардылар кенди кӧтӱ йаптыкларыны+.

19Чойу оннардан, ким бӱӱӂӱлӱк едӓрди, гетирдилӓр кийатларыны да йактылар хепсинин ӧнӱндӓ. Ачан сайылды кийатларын паасы, чыкты елли бин гӱмӱш.

20Бӧлӓ куветлӓн Аллахын сӧзӱ дааларды хем каавиленӓрди+.

Калкынмак Ефес касабасында

21Ачан бу ишлӓр олду, Павли карарлады, Македонийа хем Ахайа ерлериндӓн гечип, Иерусалимӓ гитсин. О деди: «Иерусалимдӓн сора Рома касабасыны да гӧрейим гидерим»+.

22Онун йардымӂыларындан икисини йоллады Македонийайа, Тимофейи хем Ерасты, ама кендиси калды бир парча вакыт Асийада+.

23О вакыт олду бир бӱӱк калкынмак Саабинин йолуна каршы.

24Бир гӱмӱш устасы, ады Димитри, йапарды гӱмӱштӓн Артемида[*] айоз бинанын макетлерини, занаатчылары бу иштӓн чок пара казандырарды.

25О топлады занаатчылары хем хепсини, ким йапарды буна бензӓр ишлӓр, да деди оннара: «Аркадашлар, билерсиниз, ани бизим занаат казанч бизӓ гетирер,

26ама гӧрерсиниз хем ишидерсиниз, ани Павли, диил саде Ефес касабасында, ама йакын бӱтӱн Асийада чок инсаны инандырып-саптырды, дейип, ани адам елиннӓн йапылы аллахлар – диил хакына аллахлар.

27Диил саде, ани бизим занаат сайгысы дӱшер, ама бӱӱк аллахын, Артемиданын, айоз бинасы да артык хич бишей сайылмайаӂэк. Онун бӱӱклӱӱ, ангысыны икрамнээр бӱтӱн Асийа хем дӱннӓ, йок олаӂэк».

28Буну сеслейеннӓр ӱфкейлӓн долдулар да башладылар баармаа: «Бӱӱктӱр Ефесли Артемида!»

29Бӱтӱн касаба карышты. Инсан тутту македонийалылары, Гайы хем Аристархы, Павлинин йолдашларыны да бирликтӓ ӱӱштӱлӓр театру ичинӓ+.

30Павли бакты чыксын инсан каршысына, ама ӱӱрениӂилӓр колвермедилӓр.

31Асийанын ӧндерӂилериндӓн, ким Павлийлӓн достту, хабер йолладылар, йалварып гӧстерилмесин театруда.

32Кимиси баарарды бир тӱрлӱ, башкасы – башка тӱрлӱ. Зерӓ топланты бир алак-булакты, чойу хич билмӓрди, нечин топландылар.

33Ачан иудейлӓр каршыйа чыкардылар Александруйу, кимиси инсандан сандылар, ани онун бу иштӓ вар карышмалыы. Александру елиннӓн нышан йапты, ки истеер корунмак ичин лафетмӓӓ.

34Ама аннайып, ани о иудейлердӓн, хепси бир сеслӓн йакын ики саат баардылар: «Бӱӱктӱр Ефесли Артемида!»

35Касабанын секретары усландырды инсаны да деди: «Ефеслилӓр! Аӂаба ким билмеер, ани Ефес касабасы бӱӱк Артемиданын айоз бинанын коруйуӂусу хем онун ташынын, ани гӧктӓн дӱштӱ?

36Чӱнкӱ буннары кимсей инкӓр едӓмӓз, лӓӓзым усланасыныз да йапмайасыныз бишей дӱшӱнмедӓӓн.

37Сиз гетирдиниз бу адамнары, ким не айоз бинайы сойду, не дӓ аллахымызы кӧтӱледи.

38Ама Димитринин хем онун занаат аркадашларынын варса даавалары биркимсейӓ каршы, бунун ичин вар даава хем проконсуллар[*]. Орада аалашсыннар бири-биринӓ.

39Ама еер сиздӓ варса башка бир неет, озаман бу карарланаӂэк закона гӧрӓ топланмакта.

40Бӱӱн кабаатлы олабилириз бир калкынмак ичин. Зерӓ йок бир дӓ себеп, ки гӧстерӓбилелим, нечин бу карышмалык олду».

41Бу лафлардан сора топлушу колверди.

20

Павли Македонийада

20^1Карышмалык усланмасындан сора Павли топлады ӱӱрениӂилерини, гиргиннетти оннары, сора сӧледи оннара «калын саалыӂаклан» да йолланды йола, Македонийайа гитмӓӓ+.

2Гечип оралардан, чок лафетти инанӂыларлан да оннары ӱреклендирди. Сонда етишти Еллада ерлеринӓ.

3Орада ӱч ай калдыктан сора Павли истеди гемийлӓн гитсин Сирийайа, ама иудейлӓр кӧтӱ неет курдулар она каршы. Онуштан карарлады дӧнсӱн геери Македонийадан+.

4Она йолдаш олдулар /Асийайа кадар/: верийалы Сопатер, Пирин оолу; Аристарх хем Секунд, Салоник касабасындан; дервийалы Гай; Тимофей; Тихик хем Трофим Асийадан+.

5Оннар ӧнӂӓ гиттилӓр да беклӓрдилӓр бизи Троада касабасында+.

6Хамурсуз йортуйу гечирдийнӓн, биз ӱздӱк гемийлӓн Филип касабасындан. Беш гӱндӓн сора етиштик оннары Троада касабасында, нередӓ калдык еди гӱн+.

Евтих

7Хафтанын илк гӱнӱ[*], ачан топлуйдук екмек кырмак ичин, Павли, ангысы ертеси гӱнӱ лӓӓзымды гитсин, насаат етти ӱӱрениӂилерӓ да узатты лафыны геӂӓ йарысынадан+.

8О йукаркы одада, нередӓ биз топлуйдук, чок шафк йанарды.

9Бир деликанны, ады Евтих, отурарды пенчередӓ. Павлинин узун насаатында Евтих уйуйар калды да, енсенмиш уйкудан, дӱштӱ ӱчӱнӂӱ каттан ерӓ. Ону калдырдылар ӧлӱ.

10Павли ашаа инди, капанды ӱстӱнӓ, сора, алып ону куӂак, деди: «Кахырланмайын, о дири».

11Павли енидӓн пинди геери ичери, кырды екмӓӓ да иди. О лафетти айдыннанынӂа, сора гитти кенди йолуна.

12Бу генч оланы гетирдилӓр ичери дири да бу олуш ичин чок гиргиннендилӓр.

Троададан Милитӓ йолӂулук

13Биз Павлидӓн илери гиттик гемийӓ да ӱздӱк Ас касабасына. Орадан Павлийи алмаа дӱшӱнӱрдӱк, зерӓ о бӧлӓ сымарлады. Кендиси дӱшӱнӱрдӱ орайы кадар йайан гитмӓӓ.

14Ачан булушту бизимнӓн Ас касабасында, алдык ону да гемийӓ да гиттик Митилини касабасына.

15Орадан гемийлӓн ӱздӱк. Икинӂи гӱнӱ гелдик Хиос аданын каршысына. Ертеси гӱнӱ етиштик Самос адайа, /дургундук Трогиллийа касабасында,/ бир гӱндӓн сора гиттик Милит касабасына.

16Павли карарламышты гечмӓӓ Ефес касабасынын йанындан, ки ойаланмасын Асийада, зерӓ о алатларды, колайа гӧрӓ булунсун Иерусалимдӓ Еллинӂи йортусунда+.

Павли деер «калын саалыӂаклан» Ефестӓн пресвитерлерӓ

17Павли Милеттӓн йоллады хабер Ефес касабасына да чаартты клисенин пресвитерлерини.

18Ачан йанына гелдилӓр, Павли оннара деди: «Сиз билерсиниз, ниӂӓ херзаман сизиннӓндим илк гӱндӓн, айак бастыым заман Асийайа+.

19Измет еттим Саабийӓ бӱтӱн йавашлыклан хем йашларлан, коймайарак есаба зорлуклары, ани башыма гелди иудейлерин кӧтӱ неетлери бетеринӓ.

20Билерсиниз, ани бишей сиздӓн сакламадым, не ани сизин ичин файдалыдыр. Сакынмадым хаберлейим хем ӱӱредейим сизи инсан ӧнӱндӓ хем евлериниздӓ.

21Чаардым хем иудейлери, хем урумнары, дӧнсӱннӓр гӱнахларындан Аллаха да инансыннар Саабимиз Иисуса.

22Шинди бӓн, Айоз Духтан чекилмиш, гидерим Иерусалимӓ. Билмеерим, не орада бенимнӓн олаӂэк.

23Саде хербир касабада Айоз Дух бана хаберлеер, ки орада бени синӂирлӓр хем зеетлӓр беклеер+.

24Ама бӓн бишейӓ бакмээрым, йашамамы да паайа коймээрым. Истеерим салт севинмӓклӓн йолуму хем изметчилиими баша чыкарайым, ани каблеттим Сааби Иисустан, да шаатлык едейим Ии Хабери Аллахын иивергиси ичин+.

25Ама шинди билерим, ани артык хич бириниз билӓ беним ӱзӱмӱ гӧрмейеӂек, киминнӓн гездим хем насаат еттим Аллахын Падишахлыыны.

26Бӱӱн шаатлык едерим сизӓ, не дӓ олурса сизин каныныздан бӓн пакым.

27Зерӓ сакынмадым хаберлейим сизӓ Аллахын бӱтӱн истедиини.

28Есап алын кенди-кендинизӓ хем бӱтӱн сӱрӱйӓ, кимин ӱстӱнӓ Аллах койду сизи гӱдӱӂӱ, ки гӱдӓсиниз Саабинин /хем Аллахын/ клисесини, ангысыны казанды Кенди каныннан+.

29Билерим, ани беним гитмемдӓн сора сизин араныза паралайыӂы йабанылар гиреӂек, ангылары аӂымайаӂэк сӱрӱйӱ+.

30Сизин дӓ араныздан калкаӂэк ӧлӓ адамнар, ангылары терсинӓ лафедеӂеклӓр, ки ӱӱрениӂилери кенди тарафына чексиннӓр+.

31Онун ичин, кушку олун хем унутмайын, ани бӓн ӱч йыл геӂӓ-гӱндӱз йашлар гӧзлеримдӓ дурмамайӂа херкезинизи ӱӱреттим+.

32Ама шинди верерим сизи, кардашлар, Аллахын елинӓ хем Онун хайырлы сӧзӱнӓ, ани вар насыл сизи каавилесин да мираслык версин бӱтӱн айоз халкыннан+.

33Тамахланмадым кимсейин гӱмӱшӱнӓ, алтынына йада рубасына+.

34Кендиниз билерсиниз, ани бу еллерим измет етти кенди лӓӓзымныкларыма хем оннара, ким бенимнӓн барабарды+.

35Хербир ӱзерӓ сизӓ гӧстердим, ани, бутӱрлӱ ишлейип, лӓӓзым йардым еделим йуфка оланнара да унутмайалым Сааби Иисусун сӧзлерини, зерӓ О Кендиси деди: „Таа мутлу вермӓӓ, некадар алмаа“»+.

36Бӧлӓ лафеттиктӓн сора Павли диз чӧктӱ да хепсиннӓн барабар дуа етти+.

37Хепси чок аалады да, сармашып Павлинин бойнусуна, ӧптӱлӓр ону.

38Кахырландылар таа пек лафларындан, ани деди, ки артык гӧрмейеӂеклӓр онун ӱзӱнӱ. Сора гечирдилӓр ону гемийӓ кадар.

21

Иерусалимӓ йол

21^1Ачан биз айырылдык оннардан, ӱзӱп гемийлӓн гиттик Кос адасына доору, икинӂи гӱнӱ Родос адасына, орадан да Патара касабасына гиттик.

2Булдук орада бир геми, ани ӱзӓрди Финикийа еринӓ, пиндик она да йола чыктык.

3Кипру адасыны гӧрӱп, ӱӱлен тарафындан гечтик, ӱздӱк Сирийайа доору да етиштик Тир касабасына, зерӓ бурада лӓӓзымды ӱкӱ гемидӓн индирсиннӓр.

4Орада ӱӱрениӂилери булдук да калдык еди гӱн оннарда. Оннар, гӱдӱлмӱш Айоз Духтан, дедилӓр Павлийӓ гитмесин Иерусалимӓ+.

5Ачан орада вакыдымыз гечти, йола чыкып гиттик. Бизи хепси гечирдилӓр карыларыннан хем ушакларыннан касабанын кенарынадан. Етиштийнӓн дениз бойуна, диз чӧктӱк да дуа еттик+.

6Бундан сора бири-биримиздӓн айырылдык. Биз пиндик гемийӓ, ама оннар дӧндӱлӓр геери евӓ.

7Тир касабасындан гемийлӓн илери доору гидерӓк, етиштик Птолемаида касабасына, нередӓ селӓмнедик кардашлары да оннарда калдык бир гӱн.

8Икинӂи гӱнӱ /Павлийлӓн билӓ/ йола йолландык да етиштик Кесарийа касабасына. Гирдик евангелистин, Филипин евинӓ, ани еди йардымӂынын[*] бирисийди, да калдык онда+.

9Онун варды дӧрт евленмемиш кызы, ангылары пророклук едӓрдилӓр+.

10Орайы бир парча вакыттан Иудейадан гелди бир пророк, ады Агав+.

11О гелди йанымыза, алды Павлинин кушааны, баалады кенди еллерини хем айакларыны да деди: «Тӓ, не деер Айоз Дух: „Бӧлӓ иудейлӓр баалайаӂэклар Иерусалимдӓ бу адамы, кимин бу кушак, да вереӂеклӓр тайфӓннарын елинӓ“».

12Буну ишидип, биз хем орадакылар йалвардык Павлийӓ, гитмесин Иерусалимӓ+.

13Ама Павли деди: «Не йапэрсыныз, нечин аалээрсыныз хем беним ӱрееми кырэрсыныз? Бӓн хазырым диил саде бааланайым, ама ӧлейим да Иерусалимдӓ Сааби Иисусун ады ичин»+.

14Биз ону дӧндӱрӓмедик, онун ичин, усланып, дедик: «Олсун Саабинин истедии!»

15Бир парча вакыттан сора, хазырландык да йолландык Иерусалимӓ доору.

16Бизимнӓн барабар гелди биркач ӱӱрениӂи Кесарийа касабасындан. Оннар гӧтӱрдӱлӓр бизи бир ески ӱӱрениӂийӓ, Мнасона Кипрудан, ангысынын евиндӓ лӓӓзымды конакланалым.

Павли Иерусалимдӓ

17Ачан етиштик Иерусалимӓ, кардашлар бизи севинмеликлӓн каблеттилӓр.

18Икинӂи гӱнӱ Павли бизимнӓн гитти гӧрмӓӓ Иакову. Хепси пресвитерлӓр дӓ орада топлуйдулар+.

19Павли селӓмнеди оннары, сора хепсини аннатты, не йапты Аллах тайфӓннарын арасында онун изметчилииннӓн.

20Оннар сеследилӓр, метиннедилӓр Аллахы да дедилӓр: «Гӧрерсин ми, кардаш, кач бин инсан инанды иудейлердӓн, оннар да хепси чалышкан Закон ичин+.

21Оннар сенин ичин ишиттилӓр, ани сӓн хепси иудейлери, ким тайфӓннарда йашээрлар, ӱӱредерсин, ки Моисейдӓн атылсыннар, хем деерсин, кесиклик ушаклара йапмасыннар хем адетлеримизӓ гӧрӓ йашамасыннар+.

22Шинди не йапалым? /Инсан топланаӂэк, зерӓ/ оннар мутлак ишидеӂеклӓр, ани сӓн гелдин.

23Онуштан йап, ниӂӓ сана дейеӂез. Биздӓ вар дӧрт адам, ангылары адамак ададылар Аллаха.

24Ал оннары сениннӓн, паклан оннарлан барабар, сӓн харӂан оннар ичин, ки оннар кырктырсыннар башларыны, да херкези аннайаӂэк, ани не ишиттилӓр сенин ичин, диил аслы, ама сӓн дӓ кендин Закону тутарак йашээрсын+.

25Ама тайфӓннар ичин, ани инана гелдилӓр, биз карарладык хем йаздык, ки корунсуннар имеклердӓн, ани баашланмыш идоллара, кандан, буулмуш хайван етиндӓн хем ороспулуктан»+.

26Озаман Павли алды бу адамнары да ертеси гӱнӱ пакланды оннарлан билӓ. Сора гирди Айоз бинайа, ки хаберлесин, незаман пакланмак гӱннери битер хем незаман лӓӓзым херкези кендиси ичин курбан гетирсин.

Павлийи туттулар

27Еди гӱн битӓркӓн, Асийадан иудейлӓр гӧрдӱлӓр Павлийи Айоз бинанын аулунда. Дебрештирдилӓр хепси инсаны да туттулар ону.

28Оннар баарардылар: «Израилин адамнары, йардым един! Бу адам хепсини херердӓ ӱӱредер халкымыза, Закона хем бу ерӓ каршы. Бундан каарӓ, урумнары да сокту Айоз бина ичинӓ да мындарлады айоз ери»+.

29Оннар гӧрмӱштӱлӓр Ефестӓн Трофими касаба ичиндӓ Павлийлӓн барабар да санмыштылар, ани Павли ону да сокту Айоз бина ичинӓ+.

30Бӱтӱн касаба есирди, топланды инсан хер тарафтан, туттулар Павлийи да сӱрӱдӱлӓр Айоз бинадан дышары. Осаат Айоз бинанын капулары капанды.

31Ачан бакардылар ону ӧлдӱрмӓӓ, ромалы полкун бинбашына етишти хабер, ани бӱтӱн Иерусалим калкынды.

32Аскер бинбашы ойаланмайарак алды аскерлери хем аскер ӱзбашларыны, да алатладылар калабалаа доору. Инсан, гӧрӱп аскер бинбашыны хем аскерлери, дургунду Павлийи дӱӱмектӓн.

33Аскер бинбашы, йаклашып, тутту ону да сымарлады, бааласыннар ики синӂирлӓн. Сора сорду: «Кимдир о хем не йапты?»+

34Инсан баарарды, кимиси бир тӱрлӱ, башкасы башка тӱрлӱ. Чӱнкӱ бинбашы аннайамады ишин аслысыны гӱрӱлтӱ бетеринӓ, сымарлады, гӧтӱрсӱннӓр ону калейӓ+.

35Ачан Павли етишти мердивенӓ, аскерлӓр лӓӓзымды ташысыннар ону калабалыын сыкышмалыындан.

36Чок инсан гидӓрди онун ардына да баарарды: «Ӧлӱмӓ ону!»

Павли лафедер инсана корунмак ичин

37Гиреӂейкӓн калейӓ, Павли сорду аскер бинбашына: «Вар мы ниӂӓ сӧлейим сана бишей?» Бинбашы сорду: «Не, урумӂӓ мы билерсин?

38Диилсин ми сӓн о мысырлы, ким бир парча вакыт таа илери калкынты йапты да гӧтӱрдӱ чол ерӓ дӧрт бин хайдут[*]?»

39Павли деди: «Бӓн иудейлердӓним, Киликийанын Тарс касабасындан, ани билинир бир касаба. Йалварэрым сана, салвер лафедейим инсаннан»+.

40Ачан о изин етти, Павли дурарды айакча мердивендӓ, елиннӓн йапты нышан инсана. Дерин бир сусунту олду. Павли башлады чыфыт дилиндӓ бӧлӓ лафетмӓӓ:

22

22^1«Кардашлар хем бобалар! Сеслейин шинди, не дейеӂӓм сизӓ корунмак ичин».

2Ишиттилӓр, ани о лафедер чыфытча, оннар таа чок усландылар. Павли бӧлӓ лафетти:

3«Бӓн иудейим, дуудум Киликийанын Тарс касабасында, ама бӱӱдӱм бу касабада, Гамалиилин айаклары уӂунда. Ӱӱредилдим сыкы таманнайым бизим бобаларымызын законуну. Бӓн Аллахын бир кыйак изметчисийдим, ниӂӓ дӓ сиз хепсиниз бӱӱн+.

4Кооладым артык ӧлӱмӓ кадар оннары, ким бу йолу излӓрди, адам-кары, баалайып, зындана капардым+.

5Баш попаз хем хепси аксакаллар артык дири шаат олабилирлӓр, не сӧлеерим. Оннардан артык кийат алдым, верейим иудей кардашларыма Дамаскта. Гиттим, ки орадакылары баалы гетирейим Иерусалимӓ да ӂезалансыннар+.

6Йолда гидӓркӓн, йаклашып Дамаска, ӱӱленӓ йакын, ап-ансыздан бӱӱк бир шафк гӧктӓн айдыннатты долайымы+.

7Бӓн дӱштӱм ерӓ да ишиттим бир сес, ани деди бана: „Саул, Саул! Нечин Бени коолээрсын?“

8Озаман сордум: „Кимсин Сӓн, Саабим?“ О деди: „Бӓн Иисус Назареттӓн, Кими сӓн коолээрсын“.

9Беним йолдашларым шафкы гӧрдӱлӓр /да корктулар/, ама аннамадылар, не деди О, Ким бенимнӓн лафедӓрди.

10Енидӓн сордум: „Сааби, не йапайым?“ Сааби ӂувап етти бана: „Калк да гит Дамаска, орада сана сӧленеӂек хепси, не дӱшер йапасын“.

11Бӓн бишей гӧрӓмӓрдим шафкын бетеринӓ. Йолдашларым туттулар бени еллеримдӓн да гӧтӱрдӱлӓр Дамаска.

12Орада гелди бана бир адам, Аллахтан коркан, ады Ананийа, ангысы йашарды Закона гӧрӓ. Хепси иудейлӓр, ани йашардылар орада, онун ичин ии лафедӓрди+.

13О, гелип, йанымда дурду да деди бана: „Кардаш Саул, каблет енидӓн гӧрмӓк“. Хемен гӧрмӓӓ башладым да бактым она.

14Сора деди: „Бизим бобаларымызын Аллахы сени айырды, ки таныйасын Онун истедиини хем гӧрӓсин Кабаатсызы хем ишидӓсин Онун лафларыны Кенди аазындан.

15Зерӓ сӓн Онун шаады олаӂан хепси инсанын ӧнӱндӓ буннар ичин, не гӧрдӱн хем ишиттин+.

16Шинди нечин ойаланэрсын? Калк, ваатиз ол, паклан кенди гӱнахларындан, чаарып Саабинин адыны“+.

17Ачан гелдим геери Иерусалимӓ да дуа едӓрдим Айоз бина ичиндӓ, гӧзлерим дӧндӱ да+

18гӧрдӱм Кабаатсыз Оланы, Ангысы деди бана: „Алатла да тез чык Иерусалимдӓн, зерӓ каблетмейеӂеклӓр шаатлыыны Беним ичин“.

19Бӓн дедим: „Сааби, оннар билерлӓр, ани бӓн капардым зындана хем дӱӱйӓрдим синагогаларда оннары, ким Сана инанэр.

20Ачан сенин шаадынын, Стефанын, дӧкӱлдӱ каны, бӓн дӓ орадайдым. Кайыл олдум оннарлан, ким ӧлдӱрдӱ ону, оннарын рубаларыны бекледим“+.

21О деди бана: „Гит, Бӓн сени йоллайаӂам узаа, тайфӓннара“».

Павли – Рома ватандашы

22Бу лафа кадар Павлийи сеследилӓр, ама бундан сора баардылар: «Йок ет ер ӱзӱндӓн ону, дӱшмеер йашасын!»

23Баараркан, савурдардылар рубаларыны хем атардылар тоз лӱзгерӓ.

24Аскер бинбашы сымарлады, гӧтӱрсӱннӓр Павлийи калӓ ичинӓ. Сымарлады, соруша чексиннӓр ону, дӱӱйерӓк камчыйлан, ки аннасын, не бетерӓ ӧлӓ баарардылар она каршы.

25Ама, ачан бааладылар ону кайышларлан, Павли деди йанында дуран аскер ӱзбашына: «Вар мы сиздӓ хак дӱӱмӓӓ камчыйлан Рома ватандашыны, даава она йапмайынӂа?»+

26Ишидип буну, ӱзбашы йаклашты да хабер верди бинбашына, дейип: «Бак, не йапаӂан? Бу адам – Рома ватандашыймыш».

27Бинбашы, йаклашып Павлийӓ, сорду: «Сӧлӓ бана, сӓн Рома ватандашы мыйсын?» Павли ӂувап етти: «Доору, ӧлӓ».

28Бинбашы деди: «Бӓн чок парайлан бу ватандашлыы едендим». Павли ӂувап етти: «Ама бӓн дуумактан Рома ватандашыйым».

29Озаман оннар, ким хазырландыйды ону соргуйа чекмӓӓ, вазгечтилӓр. Бинбашы коркту, аннайып, ани баалады бу адамы, ким Рома ватандашы.

Павли Синедрионун ӧнӱндӓ

30Икинӂи гӱнӱ бинбашы истеди ии аннасын, не бетерӓ кабаатлээрлар Павлийи иудейлӓр. Чыкартты ону зындандан да сымарлады топлансын бӱӱк попазлар хем бӱтӱн Синедрион. Сора, гетирип Павлийи, чыкарды оннарын ӧнӱнӓ.

23

23^1Павли бакты уз Синедриона да деди: «Кардашлар, бӓн херзаман пак ӱзлӓн йашадым Аллахын каршысында бӱӱнкӱ гӱнӓ кадар»+.

2Баш попаз Ананийа сымарлады она, ким дурурду Павлинин йанында, урсун онун аазына+.

3Озаман Павли деди она: «Аллах сана ураӂэк, киречли дувар[*]! Сӓн отурэрсын, ки бана даава кесӓсин Закона гӧрӓ, ама сымарлээрсын Закона каршы, урсуннар бана».

4Йанында дураннар дедилӓр: «Аллахын баш попазыны мы кӧтӱлеерсин?»+

5Павли ӂувап етти: «Билмедим, кардашлар, ани о баш попаз, зерӓ йазылы: „Халкын ӧндерӂилерини кӧтӱлӓмейӓсин“».

6Павли аннады, ани бурада бир пайы садукей, ӧбӱр пайы да фарисей. Онуштан баарды Синедрионда: «Кардашлар, бӓн фарисейим хем фарисей оолуйум. Бени даавайа вердилӓр инаным ичин, ани ӧлӱлӓр дирилеӂек!»+

7Ачан Павли буну деди, башлады кавга фарисейлерин хем садукейлерин арасында, топланты икийӓ бӧлӱндӱ.

8Садукейлӓр деерлӓр, ани йок дирилмӓк, йок ангил, йок дух, ама фарисейлӓр буннары хепсини инанэрлар+.

9Олду бӱӱк кавга. Биркач билгич, фарисейлерин тарафындан, калктылар айакча да ӱфкели дедилӓр: «Биз булмээрыз бир дӓ кабаат бу адамда. Беки онуннан бир дух йада бир ангил лафетти. /Биз душман оламарыз Аллаха/»+.

10Чӱнкӱ кавга бӱӱйӓрди, бинбашы коркту, ки оннар Павлийи паралайаӂэклар, онуштан изин верди аскерлерӓ, ашаа инип, алсыннар ону оннарын арасындан да гӧтӱрсӱннӓр калейӓ.

11Ертеси геӂӓ Сааби гӧрӱндӱ Павлийӓ да деди: «Гиргин ол, Павли, зерӓ ниӂӓ шаатлык еттин Беним ичин Иерусалимдӓ, хеп ӧлӓ лӓӓзым олаӂэк, шаатлык едӓсин Ромада да»+.

Кырк кишинин емини

12Ачан айдыннанды, бир бойу иудейлердӓн, аннашып, емин еттилӓр: «Павлийи ӧлдӱрмейинӂӓ, еер бишей ийип-ичӓрсӓк, бетвалы олалым».

13Оннар таа зеедейди кырк кишидӓн, ангылары бу емини йаптылар.

14Гелдилӓр бӱӱк попазлара хем аксакаллара да дедилӓр: «Биз еминнӓн бааландык, ани Павлийи ӧлдӱрмейинӂӓ, аазымыза бишей койарсак, бетваланмыш олалым.

15Шинди сиз Синедрионнан билӓ хаберлейин бинбашына, чыкарсын Павлийи ӧнӱнӱзӓ, сансын, ани истеерсиниз таа хализини аараштырмаа онун ишлерини, ама о йаклашмадаан, биз хазырыз ону ӧлдӱрмӓӓ».

16Павлинин кызкардашынын оолу ишитти, ани коллээрлар ӧлдӱрмӓӓ Павлийи. О гелди калейӓ да хепсини Павлийӓ сӧледи.

17Павли чаарды бир ӱзбашыны да деди: «Гӧтӱр бу генч оланы бинбашына, зерӓ онда вар несӓ сӧлесин она».

18Ӱзбашы, алып ону, гӧтӱрдӱ бинбашына да деди: «Капанӂы Павли чаарды бени да йалварды гетирейим бу генч оланы сана. Онда вармыш сана бишей сӧлесин».

19Бинбашы тутту генч оланы елиндӓн, чекти бир тарафа да сорду: «Не сӧлейеӂӓн бана?»

20О ӂувап етти: «Иудейлӓр лафландылар, ки йалварсыннар сана, ани йаарына чыкарасын Павлийи Синедрионун ӧнӱнӓ, сансын, ки оннар истеерлӓр таа хализини аараштырмаа онун ишлерини.

21Ама сӓн сеслӓмӓ оннары, зерӓ кырк кишидӓн зеедӓ коллээрлар ону. Оннар еминнӓн бааландылар, ки имесиннӓр хем ичмесиннӓр, ӧлдӱрмейинӂӓ Павлийи. Оннар шинди хазыр, салт беклеерлӓр, ки сӓн кайыл оласын».

22Озаман бинбашы салверди деликанныйы гитсин да сымарлады: «Кимсейӓ сӧлӓмӓ, ани буннары бана сӧледин».

Павли йолланэр Кесарийа касабасына

23Бинбашы чаарды ики ӱзбашыны да деди оннара: «Хазырлайын икиӱз йайан аскер, етмиш атлы аскер хем икиӱз дӓ сӱнгӱӂӱ, ки гӱн кауштуктан ӱч саат сора Кесарийа касабасына гитсиннӓр.

24Бир хайван гетирин, ки Павлийи пиндирип саа-селӓм гӧтӱрсӱннӓр кулланыӂы Феликсӓ»+.

25Да йазды Феликсӓ бутӱрлӱ бир кийат:

26«Клавдий Лисийдӓн, чок сайгылы кулланыӂы Феликсӓ, селӓм.

27Бу адамы туттулар иудейлӓр да истедилӓр ӧлдӱрмӓӓ. Бӓн гиттим аскерлӓрлӓн да куртардым ону оннарын еллериндӓн, аннайып, ани о – Рома ватандашы+.

28Бактым аннайым, нечин кабаатландырэрлар ону, да о бетерӓ чыкардым Синедрионун ӧнӱнӓ+.

29Булдум, ани ону кабаатландырэрлар кенди законнары ичин, ама онун йок кабааты, ки ӂезалансын ӧлӱмнӓн йада капалы дурсун+.

30Ачан бана хабер гелди, ани иудейлӓр неетленерлӓр ону ӧлдӱрмӓӓ, хемен йолладым ону сана. Онун кабаатчыларына сымарладым, ки сӧлесиннӓр сана, нелери вар она каршы. /Саа ол!/»+

31Аскерлӓр, сымарламайа гӧрӓ, алдылар Павлийи да гӧтӱрдӱлӓр геӂӓ Антипатрида касабасына.

32Икинӂи гӱнӱ йайан аскерлӓр атлы оланнары брактылар гитсиннӓр онуннан илери, ама кендилери дӧндӱлӓр геери калейӓ.

33Етиштийнӓн Кесарийа касабасына, атлылар вердилӓр кийады кулланыӂыйа хем чыкардылар Павлийи онун ӧнӱнӓ.

34Кулланыӂы, окуйуп кийады, сорду, нередӓн Павли, аннайып, ани Киликийадан, деди:+

35«Бӓн сеслейеӂӓм сени, ачан гелеӂеклӓр сенин кабаатчыларын». Да сымарлады, тутсуннар ону Иродун преториумунда[*].

24

24^1Беш гӱндӓн сора гелди Ананийа, баш попаз, аксакалларлан барабар хем бир беӂерикли лаф устасыннан, ады Тертул. Оннар аалаштылар Павлидӓн кулланыӂынын ӧнӱндӓ+.

2Чаардылар Павлийи да Тертул башлады кабаатландырмаа ону бутӱрлӱ: «Чок хатырлы Феликс, Ӂанабин йапэрсын, ки биз чок вакытлар йашээрыз барышмакта. Бу миллет ичин Ӂанабинин зааметиннӓн чок ии ишлӓр йапылды.

3Буннары биз чок шӱкӱрлӱклӓн анарыз херзаман хем херердӓ.

4Ама, ки таа йорултмайалым Ӂанабини дейни, йалварэрыз, сабурлуклан сеслӓ бизи кысадан.

5Биз булдук, ани бу адам – бир беладыр. О калкындырэр хепси иудейлери бӱтӱн дӱннедӓ хем бир ӧнӂӱдӱр назорейлерин сектасында+.

6О кыйышты артык мындарласын Айоз бинайы, ама биз туттук ону /да истедик даава йапмаа бизим закона гӧрӓ,+

7ама аскер бинбашы Лисий, гелип бӱӱк куветлӓн, капты ону бизим елимиздӓн

8да бизӓ, онун кабаатчыларына, сымарлады, гелелим Ӂанабинӓ/. Сӓн ону соруйа чекирсейдин, вар ниӂӓ кендин дӓ аннайасын хепсини буннары, нейлӓн биз ону кабаатлээрыз».

9Орадакы иудейлӓр, кабаатламайа катылып, дедилӓр, ани хепси буннар хакына аслы.

Павли доорудэр кендини Феликсин ӧнӱндӓ

10Кулланыӂы Павлийӓ нышан йапты, ки лафетсин. Павли бӧлӓ деди: «Билерим, ани Ӂанабин чок йыллар даава йапэрсын бу миллетӓ, онуштан севинчлӓн бакаӂам, чыкарайым доорулууму.

11Ӂанабин кендин вар ниӂӓ аннайасын, ани йок оники гӱндӓн зеедӓ, незамандан бӓн гиттим Иерусалимӓ, баш иилдейим Аллаха.

12Оннар не Айоз бина ичиндӓ, не синагогалар ичиндӓ, не да касаба ичиндӓ бени булмадылар бириннӓн лафедӓркӓн йада карышмалык инсан арасында йапаркан.

13Оннар йок насыл сана, чыкарып, гӧстерсиннӓр бунун аслысыны, нейлӓн шинди бени кабаатландырэрлар.

14Ама шаатлык едерим Ӂанабинӓ, ани измет едерим беним бобаларын Аллахына о йола гӧрӓ, ани оннар сайэрлар бир секта. Инанэрым хепсини, не вар йазылы Законда хем пророкларда.

15Умут едерим Аллаха, ниӂӓ оннар да инанэрлар, ани олаӂэк ӧлӱлерин дирилмеси, ниӂӓ доорулара, хем ӧлӓ доору олмайаннара да+.

16Онуштан бӓн чалышэрым, ки херзаман пак ӱзлӓн олайым Аллахын хем инсанын ӧнӱндӓ+.

17Чок йыллардан сора гелдим, ки гетирейим йардым миллетимӓ хем курбан Аллаха+.

18Бӓн курбан гетириркӓн, Асийадан кими иудейлӓр хызландылар ӱстӱмӓ Айоз бинада. О вакыт бӓн пакландыйдым, долайымда да калабалык йада карышмалык йокту+.

19Оннар кендилери лӓӓзымды гелсиннӓр Ӂанабинин ӧнӱнӓ да кабаатландырсыннар бени, еер варса не аалашсыннар бендӓн.

20Йада, бурада оланнар сӧлесиннӓр, не кабаат бендӓ булдулар, ачан чыкардылар бени Синедрионун ӧнӱнӓ?

21Салт бир лафтан каарӓ, ани баардым, ки чыкарылдым оннарын ӧнӱнӓ: „Ӧлӱлерин дирилмеси ичин бӓн бӱӱн даава олэрым сизин ӧнӱнӱздӓ“»+.

22Феликс, ангысы ии билӓрди Иисусун йолуну, атты даавайы башка вакыда да деди: «Сизин ишинизи аараштыраӂам, ачан гелеӂек бинбашы Лисий».

23Сора о сымарлады ӱзбашына беклесин Павлийи, ама таа сербест браксын хем дургутмасын йакын оланнарыны, ки измет етсиннӓр она.

Павли насаат едер Феликсӓ

24Биркач гӱндӓн сора Феликс гелди кенди карысыннан, Друзиллайлан, ангысы иудейкайды, чаартты Павлийи да сеследи онун лафыны Иисус Христозун инаны ичин.

25Ачан Павли башлады сӧлемӓӓ доорулук ичин, кендини запламак ичин хем Аллахын гелӓн даавасы ичин, Феликс титсиленди да деди: «Шиндилик гит, ачан булаӂам вакыт, енидӓн чаардаӂам сени»+.

26Бунуннан барабар о умут чекӓрди, ани Павли она пара вереӂек, ки салверсин ону. Онуштан сыкча чаардарды да лафа дурарды онуннан.

27Ики йыл гечтиктӓн сора Феликсин еринӓ гелди Порций Фест. Феликс, ани истеди беендирсин кендини иудейлерӓ, бракты Павлийи капанда.

25

Павли истеер Кесарын даавасыны

25^1Фест, бу долайа гелдиктӓн ӱч гӱн сора, Кесарийа касабасындан гитти Иерусалимӓ.

2Бӱӱк попазлар хем иудейлерин ӧндерӂилери аалаштылар она Павлидӓн да йалвардылар,

3ки оннара бир хатыр йапсын да гетиртсин Павлийи Иерусалимӓ. Оннар неетленӓрдилӓр колламаа ону йолда хем ӧлдӱрмӓӓ+.

4Ама Фест ӂувап етти, ани Павли дурэр бекчилик алтында Кесарийа касабасында, хем ани о кендиси тездӓ орайы гидеӂек.

5Сора деди: «Сизин араныздан заабитлердӓн гелсиннӓр бенимнӓн барабар, да варса бир йаннышлык бу адамда, ону кабаатласыннар».

6Фест калмады оннарын арасында секиз-он гӱндӓн зеедӓ. Сора йолланды Кесарийа касабасына. Икинӂи гӱнӱ отурду даава скемнесинӓ да сымарлады, гетирсиннӓр Павлийи.

7Ачан ичйанына гирди Павли, иудейлӓр, ани гелдийдилӓр Иерусалимдӓн, сардылар ону доз-долай, кабаатламаа башладылар чок аар лафларлан, нейин аслысыны гӧстерӓмӓрдилӓр.

8Павли доорулууну бӧлӓ чыкарды: «Беним йок кабаатым иудейлерин законуна каршы, не да Айоз бинайа каршы, не да Кесара каршы».

9Фест, ангысы иудейлерӓ истеди хатыр йапмаа, сорду Павлийӓ: «Истеерсин ми гидӓсин Иерусалимӓ, ки сана орада даава йапайым буннар ичин?»

10Павли ӂувап етти: «Бӓн дурэрым Кесарын даава скемнесинин ӧнӱндӓ, нередӓ бана даава лӓӓзым олсун. Иудейлери бӓн бишейлӓн гӱӂендирмедим, ниӂӓ сӓн дӓ ии билерсин+.

11Еер кабаатлысайдым хем йаптысайдым бишей, ки ӧлӱмнӓн ӂезаланайым, ӧлмектӓн чекинмеерим. Ама еер йоксайды бишей аслы, нейлӓн бени кабаатландырэрлар, озаман йок насыл кимсей бени версин оннарын елинӓ. Истеерим Кесарын даавасыны!»

12Фест, лафедип кенди йардымӂыларыннан, ӂувап етти: «Сӓн истедин Кесарын даавасыны, Кесара гидеӂӓн»+.

Фест падишах Агриппайа данышэр

13Биркач гӱндӓн сора падишах Агриппа хем Вереника[*] гелдилӓр Кесарийа касабасына Фести селӓмнемӓӓ.

14Чӱнкӱ чок гӱн орада булундулар, Фест аннатты падишаха, ниӂӓ дурэр Павлинин иши, да деди: «Бурада калма Феликстӓн вар бир капанӂы.

15Бӓн Иерусалимдейкӓн, ондан аалаштылар бӱӱк попазлар хем иудейлерин аксакаллары да истедилӓр, кабаатлы булайым ону.

16Бӓн ӂувап еттим оннара, ани ромалыларда йок алышмак вермӓӓ адамы ӧлӱмӓ, таа ӱзлештирмедийнӓн ону кабаатчыларлан хем вермедийнӓн она колайлык, доорулууну чыкарсын онда, нейлӓн ону кабаатландырэрлар.

17Ачан оннар гелдилӓр бурайы, бӓн хич ойаланмадым да икинӂи гӱнӱ, отуруп даава скемнесинӓ, емир еттим, гетирсиннӓр ону.

18Ама онун кабаатчылары, айакча калкып, бир дӓ кӧтӱ ишин аслысыны гӧстерӓмедилӓр, нейлӓн бӓн санардым, ани кабаатландыраӂэклар ону.

19Саде онуннан чекишлери варды кенди диннери ичин хем бир Адам ичин, ады Иисус, Ангысы ӧлдӱ, ама Павли сӧлеер, ки йашээр+.

20Бӓн билмӓрдим, насыл бу ишлери аараштырайым, онуштан сордум: „Истеерсин ми гитмӓӓ Иерусалимӓ, ки орада даава йапылсын сана буннар ичин?“

21Ама Павли истеди, ки бекчилик алтында тутулсун императорун карары ичин. Онуштан бӓн сымарладым, ки тутсуннар ону бӓн Кесара[*] йоллайынӂа».

22Агриппа деди Фестӓ: «Истеерим сеслейим бӓн дӓ бу адамы». «Йаарына сеслейеӂӓн», – ӂувап етти Фест.

23Ертеси гӱнӱ Агриппа хем Вереника бӱӱк донаклыклан гелдилӓр да гирдилӓр аудиторийайа аскер бинбашларыннан хем касабанын анылмыш адамнарыннан барабар. Фестин сымарламасына гӧрӓ ичери гетирдилӓр Павлийи.

24Фест деди: «Падишах Агриппа хем хепси, ким бурада бизимнӓн! Сиз гӧрерсиниз о адамы, кимин ичин бӱтӱн иудей халкы, хем Иерусалимдӓ, хем бурада бана йалварды, баарып, ани о диил лӓӓзым йашасын+.

25Ама бӓн булдум, ани о бишей йапмады, ки ӂезалансын ӧлӱмнӓн. Чӱнкӱ кендиси истеди даава кессин она император, бӓн карарладым ону императора йолламаа+.

26Бендӓ йок аслы ачыкланмыш бишей, ки йазайым беним чорбаӂыма. Онун ичин чыкарттым ону сизин ӧнӱнӱзӓ, хем айырыӂа сенин ӧнӱнӓ, падишах Агриппа, ки аараштырдыктан сора олсун не йазайым.

27Зерӓ санэрым, ки уйгун олмаз йоллайым бир капанӂыйы, ачыкламадаан нейлӓн кабаатлы».

26

Павли чыкарэр доорулууну Агриппанын ӧнӱндӓ

26^1Агриппа деди Павлийӓ: «Верилер изин, лафедӓсин кендин ичин». Озаман Павли, узадып елини, башлады доорулууну чыкармаа:+

2«Падишах Агриппа! Сайэрым кендими мутлу, ани бӱӱн вар колайлыым доорулууму чыкарайым сенин ӧнӱндӓ хепсиндӓн, нейлӓн иудейлӓр бени кабаатландырэр.

3Ен чок севинерим, чӱнкӱ Ӂанабин билерсин иудейлерин хепси адетлерини хем сорушларыны. Онуштан йалварэрым, сеслӓ бени сабурлу.

4Хепси иудейлӓр билерлӓр, насыл йашадым баштан, генчлиимдӓн кенди халкымын арасында хем Иерусалимдӓ+.

5Бени чоктан таныйэрлар хем еер кайыл олурсайдылар, шаатлык едӓбилирлӓр, ани йашадым ниӂӓ бир фарисей, бизим динин ен сыкы бӧлӱмӱнӓ гӧрӓ+.

6Да шинди дурэрым даава ӧнӱндӓ умудум ичин она, не Аллах адады бизим бобалара.

7Хепси бизим оники сенселӓ умутлан беклеер, бу адамак таманнансын, измет едерӓк Аллаха шереметликлӓн геӂӓ-гӱндӱз. Тӓ бу умут ичин, падишахым, кабаатландырэрлар бени иудейлӓр+.

8Нечин сизӓ инанылмаз гӧрӱнӱр, ани Аллах ӧлӱлери дирилдер+?

9Доору, ани бӓн дӓ санардым, ки лӓӓзым куветлӓн каршы гидейим Назаретли Иисуса+.

10Ӧлӓ да йаптым Иерусалимдӓ. Бӱӱк попазлардан заабитлик кабледип, чойуну Аллахын айоз халкындан кападым зындана. Ачан оннар ӧлӱмӓ верилдилӓр, бӓн дӓ сес вердим оннара каршы+.

11Хепси синагогалары гезерӓк, чок сыра оннары ӂезалардым хем зорлардым, кӧтӱлесиннӓр Иисусу. Бӓн ӧлӓ кудурмуштум, ки артык йабанӂы миллетлерин касабаларына да гидӓрдим оннары кооламак ичин+.

12Бу неетлӓн йолландым Дамаск касабасына заабитликлӓн хем бир маасуз сымарламаклан, не алдыйдым бӱӱк попазлардан+.

13Ӱӱлендӓ, падишахым, йолда гӧрдӱм бир шафк гӧктӓн, таа кескин гӱнӱн айдынныындан, ани айдыннатты беним хем йолдашларымын долайыны.

14Хепсимиз ерӓ дӱштӱк. Бӓн ишиттим бир сес, ани деди бана чыфыт дилиндӓ: „Саул! Саул! Нечин Бени коолээрсын? Зор сана гитмӓӓ казаа каршы“.

15Озаман сордум: „Саабим, Кимсин Сӓн?“ Сааби деди: „Бӓним – Иисус, Кими сӓн коолээрсын.

16Хайди шинди калк айакча да дик дур, зерӓ Бӓн гӧрӱндӱм сана, ки койайым сени изметкӓр хем шаат, ниӂӓ оннар ичин, не гӧрдӱн хем не дӓ ачаӂам сана.

17Сени куртараӂам кенди халкындан хем башка миллетлердӓн, кимӓ Бӓн сени йоллээрым,

18ки ачасын оннарын гӧзлерини, да дӧнсӱннӓр каранныктан айдыннаа хем шейтанын кувединдӓн Аллаха, еденсиннӓр афетмӓк гӱнахларындан хем бир пай оннарлан, ким айозланэр инаннан Бана“+.

19Онуштан, падишах Агриппа, бӓн каршы дурмадым гӧктӓн гӧрӱнмейӓ.

20Насаат еттим илкин Дамаск касабасында, сора Иерусалимдӓ инсана, сора бӱтӱн Иудейа ериндӓ хем йабанӂы миллетлерӓ, ки пишман олсуннар гӱнахларындан, дӧнсӱннӓр геери Аллаха да йапсыннар, не йарашыр бу пишманныкта+.

21Тӓ бунун ичин туттулар бени иудейлӓр Айоз бина ичиндӓ да бактылар параламаа+.

22Ама йардым каблеттим Аллахтан да бӱӱнӓдӓн йашамакта булунэрым хем шаатлык едерим кӱчӱӱнӓ-бӱӱнӓ. Бишей зеедӓ сӧлӓмеерим ондан каарӓ, не пророклар хем Моисей сӧледи, ки лӓӓзым таманнансын.

23Оннар сӧледи, ани Христос лӓӓзымды зеетленсин да олсун ӧлӱлердӓн илк дирилӓн, хаберлесин айдынныы Кенди халкына хем йабанӂы миллетлерӓ»+.

24Ачан Павли бутӱрлӱ доорулууну чыкарарды, Фест бӱӱк сеслӓн деди: «Павли, сӓн делийсин! Сенин чок ӱӱренмишлиин сени акылдан чыкарэр!»

25«Диилим дели, чок хатырлы Фест! – ӂувап етти Павли. – Ама бӓн сӧлеерим аслы хем акыллы лафлар.

26Буннары билер падишах. Онун ичин гиргин лафедерим онун ӧнӱндӓ хем санмээрым, ани падишаха буннардан калды саклы бишей, зерӓ буннар олмадылар бир кӧшедӓ.

27Инанэрсын мы, падишах Агриппа, пророклары? Билерим, ани инанэрсын!»

28Агриппа деди Павлийӓ: «Бени йакын инандырдын христиан олайым!»

29Павли деди: «Аллах версин, таа тез йада таа геч, диил салт Ӂанабин, ама хепси, ким сеслеер бӱӱн бени, беним гиби олсуннар, бу синӂирлердӓн каарӓ»+.

30/Ачан Павли деди буну,/ падишах, кулланыӂы хем Вереника, хем хепси орада отураннар калктылар.

31Топланып бир тарафта, лафеттилӓр бири-бириннӓн, ани бу адам йапмээр бир дӓ кӧтӱлӱк, ани лӓӓзым олсун ӂезалансын ӧлӱмнӓн еки капаннан+.

32Агриппа деди Фестӓ: «Варды ниӂӓ салвермӓӓ ону, еер о истӓмейди Кесарын даавасыны»+.

27

Павли гидер Ромайа

27^1Ачан карар алынды, ки Италийайа ӱзелим гемийлӓн, Павлийи хем таа биркач капанӂыйы вердилӓр бир ӱзбашынын елинӓ, Августун полкундан, ады Иулий+.

2Биз пиндик бир гемийӓ Адрамит касабасындан, ангысы лӓӓзымды ӱзсӱн Асийанын йанындан, да йола чыктык. Бизимнӓн гелди Аристарх Македонийадан, Салоник касабасындан+.

3Икинӂи гӱнӱ етиштик Сидон касабасына. Иулий ии гӧтӱрӓрди кендини Павлийлӓн. О кайыл олду, ки Павли долашсын кенди достларыны, ки оннар йардым етсиннӓр она.

4Орадан йолландыктан сора Кипрунун лӱзгердӓн корунмуш йанындан гечтик, зерӓ каршы лӱзгӓр есӓрди.

5Гечтийнӓн денизи Киликийа хем Памфилийа бойундан, етиштик Ликийанын Мира касабасына.

6Орада ӱзбашы булду Александрийа касабасындан бир геми, ани ӱзӓрди Италийайа, да пиндирди бизи она+.

7Чок гӱннӓр йаваш ӱздӱк, да зор-зоруна анӂак етиштик Книд касабасынын ачыклыына. Лӱзгӓр бизи дургудурду, Салмон бурнусуну долайлайып, гечтик Крит аданын лӱзгердӓн корунмуш йанындан.

8Зар-зор гечтик аданын бойундан, да етиштик бир ерӓ, ады Гӧзӓл Лиманнар, ани йакын Ласейа касабасына.

9Гечти чок вакыт, да йолӂулук су ӱстӱндӓ артык олду коркунч, зерӓ оруч гӱнӱ[*] гечтийди. Павли, данышып хепсинӓ, деди:

10«Адамнар! Бӓн гӧрерим, ани ӱзмемиз белалы олаӂэк хем зарар гетиреӂек диил саде гемийӓ хем ӱклӱ мала, ама бизим кенди йашамамыза да».

11Ама аскер ӱзбашы таа чок сеследи капитаны хем геминин чорбаӂысыны, некадар Павлийи.

12Чӱнкӱ о лиман диилди ии кышламак ичин, чойу карарлады, ки гиделим орадан да денейелим, еер олурса колай, етишмӓӓ Финиксӓ, Крит аданын бир лиманына, кышламак ичин. Орасы ӱӱлен-гӱнбатысына хем пойраз-гӱнбатысына доору бакэр.

Саургун дениз ӱстӱндӓ

13Башлады ӱӱлендӓн бир илин лӱзгӓр есмӓӓ, да оннар, санып, ки истедии олду, ченгели алдылар да башладылар ӱзмӓӓ Крит аданын бойундан.

14Ама гечмеди чок вакыт, аданын ӱстӱндӓн копту бир фуртуналы лӱзгӓр, ады Евракилон[*]+.

15Геми фуртунадан тутулду, ангысына каршы гидӓмеди, онуштан гемийи брактык, сӱрӱкленсин.

16Сыйынып кӱчӱк бир аданын, ады Кавда, лӱзгердӓн корунмуш йанына, анӂак запедӓбилдик геминин кайыыны.

17Кайыы калдырдыктан сора, чатыларын йардымыннан, гемийи кушаттылар. Коркарак, геми конмасын Сирт кӧрфезинин кумнукларына, салвердилӓр елкеннери да брактылар лӱзгердӓн сӱрӱкленсиннӓр.

18Ертеси гӱнӱ боран бизим гемийӓ ӧлӓ чарпарды, ани башладылар атмаа ӱкленмиш маллары дениз ичинӓ+.

19Ӱчӱнӂӱ гӱнӱ кенди еллеримизлӓн аттык геминин такымнарыны.

20Чӱнкӱ чок гӱн гӧрӱнмеди не гӱнеш, не да йылдызлар, боран да пек каавиленди, сонда хептӓн кайбеттик умуду куртулмак ичин.

21Чок вакыт имедилӓр, онуштан Павли, ортайа чыкып, оннара деди: «Адамнар! Лӓӓзымды сеслейӓсиниз бени да айырылмайасыныз Крит адасындан. Озаман биз чекмейеӂейдик бу белалары хем зарарлары.

22Шинди сизӓ данышэрым: Ӱрекленин! Зерӓ кимсей кайбелмейеӂек, саде геми йок олаӂэк.

23Бу геӂӓ гӧстерилди бана бир ангил Аллахтан, Кимӓ баалыйым хем измет едерим, да деди:+

24„Коркма, Павли! Сӓн лӓӓзым чыкасын Кесарын ӧнӱнӓ. Да тӓ, Аллах сенин хатырын ичин куртарэр хепсини, ким сениннӓн барабар ӱзерлӓр“+.

25Онуштан ӱрекленин, адамнар! Бӓн инанэрым Аллахы, хепси ӧлӓ олаӂэк, ниӂӓ сӧленди.

26Ама бизим геми лӓӓзым уурасын бир ада ӱстӱнӓ»+.

27Ондӧрдӱнӂӱ геӂӓ сӱрӱкленӓрдик Адриатика денизиндӓ. Йакын геӂӓ йарысына гемиӂилӓр шӱпеленмӓӓ башладылар, ани йаклашэрыз куруйа.

28Ӧлчтӱлӓр денизин деринниини да булдулар, ани ирми стынӂин, сора, таа бираз гидип, енидӓн ӧлчтӱлӓр да булдулар онбеш стынӂин[*].

29Сакынарак, ки гемимиз урулмасын бир ташлы ерӓ, аттылар арка тарафтан дӧрт демир ченгел да бакардылар тез айдыннансын.

30Бу вакыт гемиӂилӓр качмаа денедилӓр гемидӓн. Йапынарак сансын истеерлӓр салвермӓӓ ченгеллери геминин ӧнӱндӓн, индирдилӓр кайыы денизӓ.

31Озаман Павли деди аскер ӱзбашына хем аскерлерӓ: «Еер буннар калмарсайдылар гемидӓ, олмайаӂэк насыл куртуласыныз».

32Аскерлӓр озаман кестилӓр кайыктан чатылары да брактылар кайык дӱшсӱн.

33Гӱн дууаӂэйкан, Павли йалварды хепсинӓ, исиннӓр. О деди: «Бӱӱн ондӧрт гӱн, ниӂӓ кушку дурэрсыныз. Хич бишей имейип, ач дурдунуз.

34Онуштан, йалварэрым сизӓ, ийин. Бу лӓӓзым сизин куртулманыз ичин, зерӓ кайбелмейеӂек сиздӓн бир дӓ сач билӓ башыныздан»+.

35Бу лафлары сӧледиктӓн сора алды екмӓӓ, хепсинин ӧнӱндӓ шӱкӱр етти Аллаха да, кырып екмӓӓ, башлады имӓӓ+.

36Озаман хепси ӱреклендилӓр да екмек идилӓр.

37Гемидӓ хепсимиз икиӱз етмиш алты кишийдик.

38Дойундуктан сора башладылар илиннетмӓӓ гемийи, атып боодайы дениз ичинӓ.

39Ачан айдыннанды, гемиӂилӓр танымадылар о ери, ама гӧрдӱлӓр бир кӧрфез, нередӓ варды кумсаллык. Орайы истедилӓр, еер олурса колай, кондурсуннар гемийи куруйа.

40Чатылары кесип, ченгеллери денизӓ брактылар. Хеп о заманда дӱменин чатыларыны чӧздӱлӓр да, ӧн елкени лӱзгерӓ верерӓк, гемийи кумсаллаа доору дооруттулар.

41Геми бир кум ӱӱсеклиинӓ чарпты да орайы конду. Ӧнӱ кума сапланды да кымылдамаз олду, геерисини са далгалар, урарак, башладылар парчаламаа.

42Аскерлӓр неетленди ӧлдӱрсӱннӓр капанӂылары, ки ӱзӱп кенара качмасыннар.

43Ама ӱзбашы, ангысы истӓрди Павлийи куртармаа, дургутту бу нееттӓн оннары да сымарлады, ким билер ӱзмӓӓ, илкин атласын да ӱзсӱн кенара,+

44сора ӧбӱрлӓр, кимиси тафталарлан, башкалары геминин парчаларындан тутунуп, кенара чыксыннар. Бутӱрлӱ хепси саа-селӓм кенара чыктылар.

28

Ӱч ай Малта адасында

28^1Куртулдуктан сора аннадык, ани аданын ады Малта.

2Ерлилӓр даврандылар бизӓ гӧрӱлмемиш бир конакчылыклан. Чӱнкӱ хава йаамурлуйду хем суукту, йактылар бир атеш да ии каблеттилӓр хепсимизи.

3Павли топлады бир йывын чалы-чырпы да атты атешӓ. Бу вакыт бир зихирли йылан чыкты сыӂактан да Павлинин елинӓ йапышты.

4Ачан ерлилӓр гӧрдӱлӓр йыланы Павлинин елиндӓ асылы, дедилӓр бири-биринӓ: «Мутлак бу адам бир ӧлдӱрӱӂӱ, зерӓ дениздӓн куртулмушкан, доорулук аллахкасы хеп окадар ону бракмады, йашасын».

5Ама Павли силкти йыланы атеш ичинӓ да хич бир дӓ зарар чекмеди+.

6Ерлилӓр беклӓрдилӓр, гӧрсӱннӓр, ниӂӓ онун гӱӱдеси шишеӂек, йада о ап-ансыздан дӱшеӂек ӧлӱ. Ама узун вакыт беклейип да, гӧрӱп, ани она олмады бир дӓ зарар, дииштирдилӓр фикирлерини да дедилӓр, ани о – бир аллах+.

Публийин бобасы алыштырылэр

7О ерин йакынында варды аданын ӧндерӂисинин мералары. Онун адыйды Публий. О каблетти бизи да ӱч гӱн хавезлӓн конаклады.

8Публийин бобасы дизентерийа йангынныындан йатарды. Павли гитти онун йанына, дуа етти, койуп еллерини ӱстӱнӓ, да алыштырды ону+.

9Бу олдуктан сора адада калан хасталар да гелдилӓр да алыштырылдылар.

10Ачан орадан йолланардык гемийлӓн, бизӓ йаптылар бӱӱк икрам, вердилӓр хепсини, не лӓӓзым йола.

Павли етишер Рома касабасына

11Ӱч айдан сора биз йола чыктык бир Александрийа гемисиннӓн, ани кышламышты бу адада. Бу геминин ады Диоскури[*], кимин сураты ойулуйду геминин ӧн тарафында+.

12Етиштик Сиракуза касабасына, нередӓ калдык ӱч гӱн.

13Орадан йолланып, Ригийа касабасына вардык. Бир гӱндӓн сора башлады ӱӱлен тарафындан лӱзгӓр есмӓӓ. Икинӂи гӱнӱ етиштик Путеоли касабасына.

14Орада булдук кардашлары, ани йалвардылар, калалым еди гӱн оннарда. Сонда етиштик Рома касабасына.

15Орадакы кардашлар, хабер алып бизим ичин, чыктылар Аппий Чаршысына хем Ӱч Конак евинӓ кадар бизи каршыламаа. Павли, гӧрӱп оннары, шӱкӱр етти Аллаха да ӱрекленди.

16Биз етиштик Рома касабасына, /аскер ӱзбашы верди капанӂылары бекчилерин заабидинӓ, ама/ Павлийӓ изин верилди, айыры йашасын бир аскерлӓн, ангысы беклӓрди ону.

Павли насаат едер Ромада

17Ӱч гӱндӓн сора Павли теклиф етти иудей ӧндерӂилерини. Оннар топландыйнан, деди оннара: «Кардашлар! Бӓн бишей халкымыза каршы йада бобаларымызын адетлеринӓ каршы йапмадым. Хеп окадар бӓн Иерусалимдӓ тутулдум хем верилдим ромалыларын елинӓ.

18Ромалылар соруша чектиктӓн сора истӓрдилӓр колверсиннӓр бени, зерӓ йок бендӓ бир дӓ кабаат ӧлӱм ичин+.

19Ама, чӱнкӱ иудейлӓр буна каршы дурдулар, лӓӓзым олду, ки истейим Кесарын даавасыны. Буна бакмайарак истӓмеерим амазламаа кенди инсанымы.

20Ама йа бакын нечин сизи чаарттым: ки сизиннӓн гӧрӱшейим хем лафедейим, зерӓ Израилин умуду ичин бӓн баалыйым бу синӂирлӓн».

21Оннар дедилӓр она: «Биз каблетмедик бир да кийат сенин ичин иудейлердӓн. Бурайы да гелӓн кардашлардан кимсей сенин ичин кӧтӱ бишей сӧлӓмеди.

22Ама биз истеериз сендӓн ишитмӓӓ, ки аннайалым, ниӂӓ сӓн дӱшӱнерсин, зерӓ билериз, ани бу сектайа херердӓ каршы чыкылэр».

23Белли еттилӓр бир гӱн, да таа чоклук топланып евдӓ, нередӓ Павли каларды, Павли аннатты хем шаатлык етти оннара Аллахын Падишахлыы ичин. Моисейин Законундан хем пророклардан бакты оннары инандырсын Иисуса, лафедерӓк сабаадан авшамадан+.

24Кимиси инанды онун лафларыны, ама кимиси инанмарды.

25Оннар евӓ йолландылар бири-бириннӓн чекишерӓк. Оннара таа гитмедӓӓн, Павли деди: «Ии сӧледи Айоз Дух сизин бобаларыныза пророк Исайанын аазындан, ачан деди:+

26„Гит бу халка да сӧлӓ: ишидип ишидеӂениз, ама аннамайаӂэныз, бакып бакаӂэныз, ама гӧрмейеӂениз.

27Зерӓ бу халкын ӱреклери уйвашык олду, кулакларындан зор ишидерлӓр, гӧзлерини кападылар, ки гӧзлериннӓн гӧрмесиннӓр, кулакларыннан ишитмесиннӓр, ӱреклериннӓн аннамасыннар, да дӧнмесиннӓр Бана, алыштырайым оннары“+.

28Онуштан билӓсиниз, ани Аллахтан бу куртулмак ичин хабер йолланылды тайфӓннара, оннар буну сеслейеӂек».

/+
29Ачан бу лафлары деди, иудейлӓр гиттилӓр, ӱфкели чекишерӓк бири-бириннӓн./

30Павли йашады таман ики йыл бир евдӓ, ангысыны кендиси кирайлан тутту. Бурада кабледӓрди хепсини, ким она гелӓрди,

31Аллахын Падишахлыы ичин хаберледи хем ӱӱретти Сааби Иисус Христос ичин бӱӱк гиргинниклӓн хем хич бир кӧстексиз+.

* 1:12 Бир ӂумертеси йолу – 1,5 километра долайында.

* 2:10 Прозелитлӓр – иудей олмайаннар, ани каблеттилӓр иудей динини.

* 2:15 Ӱчӱнӂӱ саат – саат 09.

* 3:1 Докузунӂу саат – саат 15.

* 4:33 Инсан – йада «Аллах».

* 7:51 Урумӂа «ангыларын ӱреклеринӓ хем кулакларына кесиклик йапылмамыш».

* 8:27 Евнух – евленӓмейӓн адам.

* 8:39 Саабинин Духу: кими текстлердӓ «Айоз Дух инди евнухун ӱстӱнӓ, хем Саабинин ангили».

* 9:36-39 Серна – урумӂа «Доркас».

* 10:3 Докузунӂу саат – саат 15.

* 10:9 Алтынӂы саат – гӱндӱз саат 12.

* 13:7 Проконсул – кулланыӂы.

* 13:26 Бизӓ: кими текстлердӓ «сизӓ».

* 17:19 Ареопаг – баш даава ери.

* 19:24 Артемида – урумнарын бӱӱк аллахкасы. Латинӂӓ ады Диана. Онун ен бӱӱк айоз бинасы Ефес касабасындайды.

* 19:38 Проконсуллар – кулланыӂылар, дааваӂылар.

* 20:7 Хафтанын илк гӱнӱ – пазар гӱнӱ.

* 21:8 Еди йардымӂы – бак Йаптыклар 6:1-6.

* 21:38 Хайдут – урумӂӓ «сикариос» (бычаклы), ески заманнарда ромалылара каршы зорбалык тарафтары иудей.

* 23:3 Киречли дувар – икиӱзлӱ.

* 23:35 Преториум – кулланыӂынын бинасы.

* 25:13 Вереника – Агриппанын кызкардашы.

* 25:21 Кесар – Рома императору Нерон.

* 27:9 Оруч гӱнӱ – иудейлерин «Йом Киппур» йортусу, ани сентӓбри еки октӓбри айында йортуланэр.

* 27:14 Евракилон – пойраз-гӱндуусу лӱзгӓр.

* 27:28 20 стынӂин = 40 метра; 15 стынӂин = 30 метра.

* 28:11 Диоскури – икиз аллахлар, Кастор хем Поллукс.

+ 1:1 Лука 1:3, Марк 16:19, Лука 24:51

+ 1:3 Матфей 28:17, Марк 16:14, Лука 24:15-49, Иоан 20:19-29, 1 Коринфлилерӓ 15:5-7

+ 1:4 Лука 24:49
+ 1:5 Лука 3:3,
+ 1:6 Лука 17:20, Лука 19:11
+ 1:7 1 Салониклилерӓ 5:1

+ 1:8 Йаптыклар 8:1, Йаптыклар 8:14, Лука 24:48-49, Марк 16:15

+ 1:9 Марк 16:19
+ 1:10 Марк 9:3, Иоан 20:12
+ 1:11 Матфей 16:27

+ 1:13 Матфей 10:2-4, Марк 3:17-18, Лука 6:14-16

+ 1:14 Марк 3:31, Марк 6:3, Иоан 2:12, Иоан 7:3, 1 Коринфлилерӓ 9:5, Галатийалылара 1:19

+ 1:16 Лука 22:47, Лука 22:37, Лука 24:44
+ 1:17 Иоан 6:71, Иоан 13:21
+ 1:19 Матфей 27:8
+ 1:22 Лука 3:3, Лука 24:48
+ 1:23 Йаптыклар 18:7, Колослулара 4:11
+ 1:24 Йаптыклар 15:8
+ 2:1 Йаптыклар 20:16
+ 2:3 Матфей 3:11

+ 2:4 Йаптыклар 4:31, Йаптыклар 13:52, Лука 24:49, Йаптыклар 1:4-5

+ 2:11 Йаптыклар 6:5, Йаптыклар 13:43

+ 2:13 1 Коринфлилерӓ 14:23

+ 2:19 Матфей 24:30, Лука 21:11, Апокалипсис 8:7

+ 2:20 Апокалипсис 6:12
+ 2:21 Ромалылара 10:13
+ 2:22 Иоан 3:2
+ 2:23 Лука 22:22, Лука 23:33
+ 2:24 Лука 24:5-6, Ромалылара 8:11
+ 2:28 Матфей 7:14, Йаптыклар 13:35
+ 2:29 Йаптыклар 13:36

+ 2:33 Марк 16:19, Йаптыклар 7:55-56, Ромалылара 8:34, Чыфытлара 1:3

+ 2:34 Лука 20:42-43

+ 2:37 Лука 3:10, Йаптыклар 16:30

+ 2:38 Марк 1:4, Йаптыклар 10:48, Лука 11:13, Йаптыклар 8:15

+ 2:39 Ефеслилерӓ 2:13
+ 2:44 Йаптыклар 4:32-37
+ 3:2 Йаптыклар 14:8
+ 3:6 2 Коринфлилерӓ 6:10

+ 3:7 Марк 1:31, Марк 5:41, Марк 9:27, Йаптыклар 9:41

+ 3:8 Йаптыклар 14:10

+ 3:11 Иоан 10:23, Йаптыклар 5:12

+ 3:13 Иоан 8:54, Иоан 17:1, 2 Петринин 1:17, Лука 23:14, Иоан 19:12

+ 3:14 Лука 23:18
+ 3:17 Йаптыклар 13:27, 1 Тимофейӓ 1:13
+ 3:21 Лука 1:69-70, Ромалылара 1:2
+ 3:22 Матфей 17:5, Йаптыклар 7:37
+ 3:25 Йарадылыш 22:18, Йарадылыш 26:4
+ 4:1 Матфей 22:23, Йаптыклар 23:8
+ 4:3 Лука 21:12
+ 4:6 Матфей 26:3, Лука 3:2, Иоан 18:13
+ 4:7 Лука 20:2

+ 4:8 Марк 13:11, Йаптыклар 6:10, Йаптыклар 13:9

+ 4:9 Йаптыклар 3:6-8
+ 4:11 Лука 20:17, 1 Петринин 2:7
+ 4:12 Матфей 1:21
+ 4:14 Йаптыклар 3:11
+ 4:19 Йаптыклар 5:29
+ 4:21 Лука 20:6, Лука 22:2, Йаптыклар 5:26
+ 4:27 Лука 23:1, Лука 23:11, Йаптыклар 3:13
+ 4:29 Ефеслилерӓ 6:19
+ 4:31 Йаптыклар 2:4, Йаптыклар 13:52
+ 4:32 Йаптыклар 2:44
+ 4:34 2 Коринфлилерӓ 8:14

+ 4:36 Йаптыклар 9:27, Йаптыклар 13:2, Йаптыклар 15:36, Галатийалылара 2:9

+ 5:12 Марк 16:20, Иоан 10:23, Йаптыклар 3:11

+ 5:15 Марк 6:55, Йаптыклар 19:11-12

+ 5:17 Йаптыклар 4:1, Йаптыклар 23:8, Марк 15:10, Йаптыклар 13:45

+ 5:18 Лука 21:12, Йаптыклар 4:3
+ 5:19 Йаптыклар 12:7-10, Йаптыклар 16:26
+ 5:26 Лука 20:6, Лука 22:2, Йаптыклар 4:21
+ 5:27 Матфей 10:17, Матфей 26:59
+ 5:28 Йаптыклар 4:17-18, Матфей 27:25
+ 5:29 Йаптыклар 4:19
+ 5:32 Лука 24:48, Иоан 15:26
+ 5:33 Йаптыклар 7:54
+ 5:34 Йаптыклар 22:3,
+ 5:37 Лука 2:2

+ 5:41 Матфей 5:12, 1 Петринин 4:13-14, 2 Коринфлилерӓ 12:10

+ 6:1 Йаптыклар 9:29

+ 6:3 1 Тимофейӓ 3:8

+ 6:5 Йаптыклар 8:5, Йаптыклар 21:8, Йаптыклар 2:11, Йаптыклар 13:43

+ 6:6 1 Тимофейӓ 4:14, 1 Тимофейӓ 5:22, 2 Тимофейӓ 1:6

+ 6:7 Йаптыклар 12:24, Йаптыклар 19:20
+ 6:10 Йаптыклар 4:8, Лука 21:15
+ 6:11 Матфей 26:59
+ 6:13 Йаптыклар 21:28

+ 6:14 Матфей 26:61, Иоан 2:19-22, Матфей 5:17

+ 7:2 Йарадылыш 11:31, Йарадылыш 12:4
+ 7:3 Йарадылыш 12:1
+ 7:4 Йарадылыш 11:32

+ 7:5 Йарадылыш 15:3, Йарадылыш 18:10, Йарадылыш 12:7, Йарадылыш 13:15, Йарадылыш 15:18

+ 7:6 Йарадылыш 15:13,

+ 7:7 Йарадылыш 15:14,

+ 7:8 Йарадылыш 17:9-14, Йарадылыш 21:2-4, Йарадылыш 25:26, Йарадылыш 29:31-35, Йарадылыш 30:5-24

+ 7:9 Йарадылыш 37:11, Йарадылыш 37:28, Йарадылыш 39:2

+ 7:10 Йарадылыш 41:37-43
+ 7:12 Йарадылыш 42:1-5
+ 7:13 Йарадылыш 43:1-15, Йарадылыш 45:1-4
+ 7:14 Йарадылыш 45:9-10, Йарадылыш 46:27

+ 7:15 Йарадылыш 46:5, Йарадылыш 46:28, Йарадылыш 49:33,

+ 7:16 Йарадылыш 50:25,
+ 7:20 Чыфытлара 11:23
+ 7:37 Йаптыклар 3:22
+ 7:44 Апокалипсис 15:5,
+ 7:48 Йаптыклар 17:24
+ 7:52 Матфей 23:37
+ 7:53 Галатийалылара 3:19, Чыфытлара 2:2
+ 7:54 Йаптыклар 5:33
+ 7:55 Марк 16:19

+ 7:56 Марк 1:10, Марк 16:19, Йаптыклар 7:56, Чыфытлара 1:3

+ 7:58 Йаптыклар 8:1, Йаптыклар 22:20
+ 7:59 Лука 23:46
+ 7:60 Лука 22:41, Лука 23:34

+ 8:1 Йаптыклар 22:20, Иоан 16:2, Матфей 10:23

+ 8:3 Галатийалылара 1:13, 1 Коринфлилерӓ 15:9, Филиплилерӓ 3:6

+ 8:4 Марк 4:14, Йаптыклар 11:19
+ 8:5 Йаптыклар 6:5, Йаптыклар 21:8
+ 8:7 Лука 4:35, Марк 16:17-18

+ 8:13 Матфей 28:19, Йаптыклар 16:33, Йаптыклар 18:8

+ 8:14 Йаптыклар 1:8

+ 8:15 Йаптыклар 2:38

+ 8:16 Матфей 28:19, Йаптыклар 19:5, Йаптыклар 10:44, Йаптыклар 11:15

+ 8:17 Йаптыклар 9:17, Йаптыклар 19:6
+ 8:22 2 Тимофейӓ 2:25
+ 8:25 Иоан 4:39

+ 8:26 Йаптыклар 5:19, Йаптыклар 10:4, Йаптыклар 11:13, Йаптыклар 12:7, Йаптыклар 27:23

+ 8:29 Йаптыклар 10:19
+ 8:31 Ромалылара 10:14
+ 8:35 Лука 24:27
+ 9:1 Йаптыклар 8:3, Иоан 16:2
+ 9:3 Йаптыклар 22:6-11, Йаптыклар 26:12-18
+ 9:10 Йаптыклар 22:12, Йарадылыш 22:1
+ 9:11 Йаптыклар 21:39, Йаптыклар 22:3

+ 9:15 Ромалылара 1:5, Галатийалылара 1:15-16, 1 Тимофейӓ 2:7,

+ 9:16 Йаптыклар 20:23, 1 Салониклилерӓ 3:3
+ 9:17 Йаптыклар 8:17, Йаптыклар 19:6
+ 9:19 Галатийалылара 1:17

+ 9:21 Галатийалылара 1:13, Галатийалылара 1:23

+ 9:22 1 Тимофейӓ 1:12, Йаптыклар 18:28
+ 9:23 Йаптыклар 20:3, Йаптыклар 23:30
+ 9:25 2 Коринфлилерӓ 11:32

+ 9:27 Йаптыклар 4:36, Йаптыклар 13:2, Йаптыклар 15:36, Галатийалылара 2:9, 1 Коринфлилерӓ 9:6, Галатийалылара 1:18-19

+ 9:29 Йаптыклар 6:1
+ 9:30 Йаптыклар 11:25
+ 9:34 Йаптыклар 3:6

+ 9:36 Иоан 13:14, 1 Тимофейӓ 2:10, 1 Тимофейӓ 5:10

+ 9:40 Матфей 9:25, Йаптыклар 28:8, Иаковун 5:16

+ 9:41 Марк 1:31, Марк 5:41, Марк 9:27, Йаптыклар 3:7

+ 10:2 Матфей 8:10, Лука 7:4-5
+ 10:3 Йаптыклар 3:1
+ 10:4 Йаптыклар 8:26, Апокалипсис 8:4
+ 10:6 Йаптыклар 9:43
+ 10:9 Йаптыклар 11:5-14

+ 10:15 Марк 7:15-16, Ромалылара 14:14, 1 Тимофейӓ 4:4, Тита 1:15

+ 10:19 Йаптыклар 8:29
+ 10:22 Лука 7:4-5
+ 10:25 Йаптыклар 16:29
+ 10:26 Апокалипсис 19:10, Апокалипсис 22:8-9
+ 10:28 Иоан 4:9, Иоан 18:28
+ 10:34 Ромалылара 2:11, Ромалылара 10:12
+ 10:35 Ромалылара 10:12
+ 10:37 Марк 1:14

+ 10:38 Матфей 3:16, Иоан 1:32-33, Матфей 4:24, Лука 13:16

+ 10:42 Иоан 5:22, Йаптыклар 17:31, 1 Петринин 4:5, 2 Тимофейӓ 4:1

+ 10:43 Лука 24:27, Ромалылара 3:21
+ 10:46 Марк 16:17, 1 Коринфлилерӓ 12:10
+ 10:47 Йаптыклар 2:4
+ 10:48 Йаптыклар 2:38
+ 11:2 Йаптыклар 15:1, Галатийалылара 2:12
+ 11:3 Лука 15:2, Галатийалылара 2:12
+ 11:5 Йаптыклар 10:9-32
+ 11:9 Марк 7:19, Йаптыклар 10:15
+ 11:12 Йаптыклар 15:9
+ 11:13 Йаптыклар 8:26
+ 11:15 Йаптыклар 10:44
+ 11:16 Йаптыклар 1:5
+ 11:17 Йаптыклар 2:38
+ 11:19 Йаптыклар 8:1

+ 11:22 Йаптыклар 4:36, Йаптыклар 9:27, Йаптыклар 13:1

+ 11:24 Йаптыклар 6:5
+ 11:25 Йаптыклар 9:30
+ 11:27 Йаптыклар 13:1, Йаптыклар 15:32

+ 11:28 Йаптыклар 21:10, Матфей 24:7, Йаптыклар 18:2

+ 12:2 Лука 5:10, Марк 10:39
+ 12:4 Лука 22:33
+ 12:5 2 Коринфлилерӓ 1:11, Ефеслилерӓ 6:18
+ 12:7 Йаптыклар 8:26, Йаптыклар 16:26
+ 12:10 Йаптыклар 5:19, Йаптыклар 16:26
+ 12:11 2 Коринфлилерӓ 1:10

+ 12:12 Йаптыклар 13:5, Йаптыклар 15:37, 1 Петринин 5:13, Колослулара 4:10, 2 Тимофейӓ 4:11, Филимона 1:24

+ 12:15 Матфей 18:10-11, Чыфытлара 1:14

+ 12:17 Йаптыклар 15:13, Йаптыклар 21:18, Иаковун 1:1, Галатийалылара 1:19, Галатийалылара 2:9

+ 12:23 Апокалипсис 16:9,
+ 12:24 Йаптыклар 6:7, Йаптыклар 19:20
+ 12:25 Йаптыклар 11:29-30, Йаптыклар 12:12

+ 13:1 Йаптыклар 11:27, Йаптыклар 4:36, Йаптыклар 11:22, Лука 3:1

+ 13:2 Лука 2:37, Ромалылара 1:1, Галатийалылара 1:15

+ 13:5 Йаптыклар 12:12, Йаптыклар 15:37, Колослулара 4:10

+ 13:6 Матфей 7:15
+ 13:9 Йаптыклар 4:8, Йаптыклар 6:10
+ 13:13 Йаптыклар 15:38
+ 13:15 Лука 8:41, Йаптыклар 18:8
+ 13:24 Лука 3:3
+ 13:25 Лука 3:16, Иоан 1:20, Иоан 1:27
+ 13:27 Йаптыклар 3:17, Лука 24:26-27
+ 13:28 Лука 23:23
+ 13:29 Лука 23:53
+ 13:30 Лука 24:6
+ 13:31 Йаптыклар 1:3, Лука 24:48
+ 13:32 Чыфытлара 1:5, Чыфытлара 5:5
+ 13:34 Ромалылара 6:9,
+ 13:35 Йаптыклар 2:27
+ 13:36 Йаптыклар 2:29
+ 13:38 Матфей 1:21, 1 Иоанын 2:12

+ 13:39 Ромалылара 3:20, Галатийалылара 2:16, Галатийалылара 3:11, Ромалылара 3:28

+ 13:43 Йаптыклар 2:11, Йаптыклар 6:5

+ 13:45 Йаптыклар 5:17

+ 13:46 Йаптыклар 4:30, Ефеслилерӓ 6:19, Матфей 10:11, Матфей 22:8, Апокалипсис 3:4, Марк 12:9, Йаптыклар 18:6

+ 13:47 Йаптыклар 26:23
+ 13:50 1 Салониклилерӓ 2:15
+ 13:51 Матфей 10:14, Марк 6:11, Лука 9:5
+ 13:52 Йаптыклар 2:4, Йаптыклар 4:31
+ 14:1 Йаптыклар 13:5
+ 14:3 Йаптыклар 4:30, Ефеслилерӓ 6:19
+ 14:4 Матфей 10:34, Лука 12:51
+ 14:6 Матфей 10:23
+ 14:8 Йаптыклар 3:2
+ 14:9 Матфей 9:2
+ 14:10 Йаптыклар 3:8
+ 14:11 Йаптыклар 28:6
+ 14:14 Марк 14:63
+ 14:15 1 Салониклилерӓ 1:9
+ 14:17 Матфей 5:45,
+ 14:19 2 Коринфлилерӓ 11:25

+ 14:22 Колослулара 1:23, Иоан 15:20, 1 Петринин 2:21, 1 Петринин 5:9, 1 Салониклилерӓ 3:3, 2 Тимофейӓ 3:12

+ 14:23 Йаптыклар 13:2, Йаптыклар 20:32
+ 14:26 Йаптыклар 13:3
+ 15:2 Галатийалылара 5:2
+ 15:7 Йаптыклар 10:20

+ 15:8 Йаптыклар 1:24, Йаптыклар 10:44, Йаптыклар 10:47

+ 15:9 Йаптыклар 11:12,
+ 15:10 Галатийалылара 5:1
+ 15:11 Ефеслилерӓ 2:8, Тита 2:11, Тита 3:7

+ 15:13 Йаптыклар 12:17, Иаковун 1:1, Галатийалылара 1:19, Галатийалылара 2:9

+ 15:20 1 Коринфлилерӓ 8:1, 1 Коринфлилерӓ 10:19-20, Апокалипсис 2:14,

+ 15:22 1 Петринин 5:12, 2 Коринфлилерӓ 1:19, 2 Салониклилерӓ 1:1

+ 15:24 Галатийалылара 1:7, Галатийалылара 5:10

+ 15:28 Йаптыклар 15:20
+ 15:32 Йаптыклар 11:27
+ 15:35 Йаптыклар 13:1

+ 15:37 Йаптыклар 12:12, Йаптыклар 13:5, Колослулара 4:10

+ 15:38 Йаптыклар 13:13

+ 15:40 Йаптыклар 15:32

+ 16:1 Ромалылара 16:21, 1 Коринфлилерӓ 4:17, Филиплилерӓ 2:19, Колослулара 1:1, 1 Салониклилерӓ 3:2, 2 Салониклилерӓ 1:1, 1 Тимофейӓ 1:2, 2 Тимофейӓ 1:2

+ 16:3 1 Коринфлилерӓ 9:20, Галатийалылара 2:3

+ 16:4 Йаптыклар 15:28-29
+ 16:5 Йаптыклар 6:7
+ 16:6 Йаптыклар 18:23
+ 16:7 Филиплилерӓ 1:19

+ 16:8 Йаптыклар 20:5, 2 Коринфлилерӓ 2:12, 2 Тимофейӓ 4:13

+ 16:12 Филиплилерӓ 1:1
+ 16:14 Лука 24:45
+ 16:15 Йаптыклар 11:14, Йаптыклар 16:33-34
+ 16:18 Марк 9:38

+ 16:22 2 Коринфлилерӓ 6:4-5, 2 Коринфлилерӓ 11:23-25

+ 16:24 1 Салониклилерӓ 2:2

+ 16:26 Йаптыклар 4:31, Йаптыклар 5:19, Йаптыклар 12:7, Йаптыклар 12:10

+ 16:27 Йаптыклар 12:19
+ 16:29 Йаптыклар 10:25
+ 16:30 Лука 3:10, Йаптыклар 2:37
+ 16:31 Марк 16:16, Ромалылара 10:9
+ 16:33 Йаптыклар 11:14, Йаптыклар 16:15
+ 16:34 Иоан 4:53, Йаптыклар 18:8
+ 16:37 Йаптыклар 22:25
+ 16:39 Матфей 8:34
+ 16:40 Йаптыклар 16:14
+ 17:1 Филиплилерӓ 4:16
+ 17:2 Йаптыклар 13:5, Йаптыклар 14:1
+ 17:3 Лука 24:26-27
+ 17:5 1 Салониклилерӓ 2:14-16
+ 17:7 Лука 23:2
+ 17:16 2 Петринин 2:8
+ 17:19 Марк 1:27
+ 17:24 Матфей 11:25, Йаптыклар 7:48
+ 17:25 Йарадылыш 2:7,
+ 17:26 Йарадылыш 3:20,

+ 17:30 1 Петринин 1:14, Ромалылара 3:25-26, Ефеслилерӓ 4:18

+ 17:31 Матфей 12:36, Иоан 5:22, Йаптыклар 10:42, 1 Петринин 4:5

+ 18:2 Ромалылара 16:3, 1 Коринфлилерӓ 16:19, 2 Тимофейӓ 4:19, Йаптыклар 11:28

+ 18:4 Йаптыклар 13:5
+ 18:5 1 Салониклилерӓ 3:6
+ 18:6 Йаптыклар 13:46

+ 18:8 Лука 8:41, Йаптыклар 13:15, 1 Коринфлилерӓ 1:14, Иоан 4:53, Йаптыклар 16:34

+ 18:15 Йаптыклар 23:29
+ 18:18 Йаптыклар 18:2, Ромалылара 16:1,
+ 18:19 Йаптыклар 19:1, Йаптыклар 20:16
+ 18:21 Иаковун 4:15
+ 18:23 Йаптыклар 16:6

+ 18:24 Йаптыклар 19:1, 1 Коринфлилерӓ 1:12, 1 Коринфлилерӓ 3:5, 1 Коринфлилерӓ 4:6, 1 Коринфлилерӓ 16:12, Тита 3:13

+ 18:25 Лука 3:3, Йаптыклар 19:3

+ 18:26 Йаптыклар 4:30, Ефеслилерӓ 6:19

+ 18:27 1 Коринфлилерӓ 16:3, 2 Коринфлилерӓ 3:1

+ 18:28 Йаптыклар 9:22
+ 19:1 Йаптыклар 18:21
+ 19:3 Йаптыклар 18:25
+ 19:4 Лука 3:3, Иоан 1:7
+ 19:5 Матфей 28:19, Йаптыклар 8:16

+ 19:6 Йаптыклар 8:17, Йаптыклар 9:17, Йаптыклар 10:46

+ 19:8 Йаптыклар 4:30, Ефеслилерӓ 6:19
+ 19:12 Йаптыклар 5:15
+ 19:13 Матфей 12:27, Марк 9:38, Лука 9:49
+ 19:15 Лука 4:34, Иаковун 2:19
+ 19:18 Марк 1:5, Иаковун 5:16
+ 19:20 Йаптыклар 6:7, Йаптыклар 12:24

+ 19:21 Ромалылара 15:26, 1 Коринфлилерӓ 16:5, Ромалылара 15:23-24

+ 19:22 Йаптыклар 16:1

+ 19:29 Йаптыклар 19:29, Колослулара 4:10, Филимона 1:24

+ 20:1 Йаптыклар 19:21

+ 20:3 Йаптыклар 9:23, Йаптыклар 23:30

+ 20:4 Йаптыклар 19:29, Ефеслилерӓ 6:21, Колослулара 4:7, 2 Тимофейӓ 4:12, 2 Тимофейӓ 4:20, Тита 3:12

+ 20:5 Йаптыклар 16:8
+ 20:6 Йаптыклар 12:3
+ 20:7 1 Коринфлилерӓ 16:2, Апокалипсис 1:10
+ 20:16 Йаптыклар 2:1
+ 20:18 Йаптыклар 18:19, 1 Салониклилерӓ 1:5
+ 20:23 Йаптыклар 9:16, Йаптыклар 21:33
+ 20:24 2 Тимофейӓ 4:7

+ 20:28 Иоан 21:16-17, 1 Петринин 5:2, 1 Петринин 1:18-19

+ 20:29 Матфей 7:15, Иоан 10:12

+ 20:30 2 Петринин 2:1, 2 Коринфлилерӓ 11:13, 1 Тимофейӓ 4:1

+ 20:31 Марк 14:38
+ 20:32 Йаптыклар 14:23, 1 Петринин 1:4
+ 20:33 2 Коринфлилерӓ 7:2
+ 20:34 Йаптыклар 18:3
+ 20:35 Матфей 10:8
+ 20:36 Йаптыклар 21:5
+ 21:4 Йаптыклар 20:23
+ 21:5 Йаптыклар 20:36
+ 21:8 Йаптыклар 6:5, Йаптыклар 8:5
+ 21:9 Лука 2:36, Йаптыклар 2:17-18
+ 21:10 Йаптыклар 11:28
+ 21:12 Матфей 16:21-23
+ 21:13 Йаптыклар 20:24, Филиплилерӓ 2:17
+ 21:18 Йаптыклар 12:17, Иаковун 1:1
+ 21:20 Ромалылара 10:2

+ 21:21 Ромалылара 2:28-29, 1 Коринфлилерӓ 7:19

+ 21:24 Йаптыклар 18:18
+ 21:25 Йаптыклар 15:29
+ 21:28 Йаптыклар 6:13,
+ 21:29 Йаптыклар 20:4
+ 21:33 Йаптыклар 20:23, Йаптыклар 21:11
+ 21:34 Йаптыклар 19:32
+ 21:39 Йаптыклар 9:11, Йаптыклар 22:3

+ 22:3 Йаптыклар 9:11, Йаптыклар 21:39, Йаптыклар 5:34, Филиплилерӓ 3:6

+ 22:4 Йаптыклар 8:3
+ 22:5 Йаптыклар 9:1-2
+ 22:6 Йаптыклар 9:3-6, Йаптыклар 26:12-18
+ 22:12 Йаптыклар 9:17
+ 22:15 Йаптыклар 9:15
+ 22:16 Йаптыклар 9:18
+ 22:17 Йаптыклар 9:26
+ 22:20 Йаптыклар 7:58
+ 22:25 Йаптыклар 16:37

+ 23:1 1 Коринфлилерӓ 4:4, 2 Коринфлилерӓ 1:12, 2 Тимофейӓ 1:3, Чыфытлара 13:18

+ 23:2 Йаптыклар 24:1,

+ 23:4 Иоан 18:22

+ 23:6 Йаптыклар 4:1, Филиплилерӓ 3:5, 1 Коринфлилерӓ 15:13

+ 23:8 Матфей 22:23, Лука 20:27
+ 23:9 Иоан 12:29
+ 23:11 Йаптыклар 27:23
+ 23:24 Йаптыклар 24:3, Йаптыклар 25:14
+ 23:27 Йаптыклар 21:32-33, Йаптыклар 22:27
+ 23:28 Йаптыклар 22:30
+ 23:29 Йаптыклар 18:15
+ 23:30 Йаптыклар 9:23, Йаптыклар 20:3
+ 23:34 Йаптыклар 21:39
+ 24:1 Йаптыклар 23:2
+ 24:5 Лука 23:2
+ 24:6 Йаптыклар 21:27-29
+ 24:15 Апокалипсис 20:6, Апокалипсис 20:13
+ 24:16 Йаптыклар 23:1, Чыфытлара 13:18

+ 24:17 Ромалылара 15:25-28, 1 Коринфлилерӓ 16:1, Галатийалылара 2:10

+ 24:18 Йаптыклар 21:26
+ 24:21 Йаптыклар 23:6
+ 24:25 Йаптыклар 17:32
+ 25:3 Йаптыклар 23:12
+ 25:10 Ромалылара 13:1
+ 25:12 Йаптыклар 23:11
+ 25:19 Йаптыклар 18:15, Йаптыклар 23:29
+ 25:24 Йаптыклар 22:22
+ 25:25 Лука 23:14, Йаптыклар 23:29
+ 26:1 Матфей 10:18, Йаптыклар 9:15
+ 26:4 Галатийалылара 1:13
+ 26:5 Йаптыклар 23:6, Филиплилерӓ 3:5
+ 26:7 Матфей 19:28, Иаковун 1:1
+ 26:8 1 Коринфлилерӓ 5:12
+ 26:9 Иоан 16:2, 1 Тимофейӓ 1:13
+ 26:10 Йаптыклар 8:3
+ 26:11 Йаптыклар 9:1
+ 26:12 Йаптыклар 9:3-6, Йаптыклар 22:6-11
+ 26:18 Чыфытлара 2:14-15
+ 26:20 Йаптыклар 9:20
+ 26:21 Йаптыклар 21:27, Йаптыклар 21:30

+ 26:23 1 Коринфлилерӓ 15:20, Колослулара 1:18, Апокалипсис 1:5, Йаптыклар 13:47

+ 26:29 Йаптыклар 21:33
+ 26:31 Йаптыклар 23:29
+ 26:32 Йаптыклар 25:12
+ 27:1 Йаптыклар 25:12
+ 27:2 Йаптыклар 19:29
+ 27:6 Йаптыклар 28:11
+ 27:14 Марк 4:37
+ 27:18 Иона 1:5
+ 27:23 Йаптыклар 8:26
+ 27:24 Йаптыклар 23:11
+ 27:26 Йаптыклар 28:1
+ 27:34 Лука 21:18
+ 27:35 Матфей 15:36
+ 27:43 Йаптыклар 27:3
+ 28:5 Марк 16:18, Лука 10:19
+ 28:6 Йаптыклар 14:11
+ 28:8 Йаптыклар 9:40, Иаковун 5:16
+ 28:11 Йаптыклар 27:6
+ 28:18 Йаптыклар 23:29, Йаптыклар 26:31-32
+ 28:23 Лука 24:27
+ 28:25 Матфей 15:7
+ 28:27 Матфей 13:15, Марк 4:12, Иоан 12:40
+ 28:28 Лука 3:6
+ 28:31 Йаптыклар 4:29, Ефеслилерӓ 6:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: Йаптыклар

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- Йаптыклар

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары